มาติกานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตั้งไว้ ๕ อย่าง คือนยมาติกา อัพภันตรมาติกา นยมุขมาติกา ลักขณมาติกาและพาหิรมาติกา.

บรรดามาติกาเหล่านั้น มาติกาที่ทรงตั้งไว้ ๑๔ บทมีคำว่า "สงฺคโห อสงฺคโห ฯเปฯ วิปฺปยุตฺเตน สงฺคหิตํ อสงฺคหิตํ" นี้ ชื่อว่านยมาติกา.

จริงอยู่ มาติกานี้พระองค์ตรัสเรียกว่า นยมาติกา ก็เพราะความที่มาติกานี้ทรงตั้งไว้เพื่อแสดงว่า "ธรรมทั้งหลายในธาตุกถาอันพระองค์ทรงจำแนกไว้แล้ว โดยนัยอันสงเคราะห์เข้ากันได้เป็นต้นนี้" ดังนี้. นยมาติกานี้ แม้จะเรียกว่า "มูลมาติกา" ก็ควร เพราะความเป็นมูลแห่งบททั้งหลายเหล่านั้น.

มาติกาที่ทรงตั้งไว้ ๑๒๕ บทว่า "ปญฺจกฺขนฺธา ฯเปฯ มนสิกาโร" นี้ชื่อว่าอัพภันตรมาติกา.