ดังนั้น ข้อว่า มคฺควิโมกฺเขน วิมุจฺจนสฺส สมโย วา อสมโย วา นตุถิ นี้ พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเป็นธรรมราชา ทรงรวบรวมบุคคลทั้งหลายที่พระองค์ทรงถือเอาและไม่ทรงถือเอาในหนหลัง แล้วยกขึ้นสู่แบบแผนอันเป็นปิฏฐิวัฏฎกะนี้ ทั้งปุถุชนผู้ได้สมาบัติ ๘ พระองค์ก็มิได้ทรงพระประสงค์เอาด้วยแบบแผนนี้เลย แต่ว่า พระผู้มีพระภาค เมื่อจะทรงจำแนกบุคคลผู้ได้สมาบัตินั้น ก็พึงจำแนกซึ่งความเป็นสมยวิมุตตบุคคลตัวยอำนาจกิเลสที่ท่านข่มไว้แล้วด้วยสมาบัติ จบอรรถกถาอสมยวิมุตตบุคคล.

อรรถกถากุปปธรรมบุคคล

วินิจฉัยในนิเทศแห่ง "กุปปธรรมบุคคล" เป็นต้น.

สมาบัติธรรมอันบุคคลใด บรรลุแล้ว ย่อมกำเริบ ย่อมพินาศ เพราะเหตุนั้น บุคคลนั้นจึงชื่อว่า "กุปฺปธมฺโม" แปลว่า ผู้มีธรรมอันกำเริบ.