บทว่า "กลฺยาณสมฺปวงฺโก" ได้แก่ ผู้ร่วมวง ในบุคคลผู้สะอาด ผู้มีธรรมเจริญ.

อธิบายว่า ผู้มีใจน้อมไป คือยินดี พอใจในมิตรผู้มีกัลยาณธรรมนั้น. อรรถกถาบุคคลผู้มีปกติทำให้บริบูรณ์ในศีลเป็นต้น

ข้อว่า "สีเลสุ ปริปูริการิโน" ความว่า พระอริยสาวกทั้งหลายเหล่านี้ เพราะความที่ท่านไม่ก้าวล่วงมหาศีลสิกขาบท คืออาบัติปาราชิก ๔ อันเป็นเบื้องต้นแห่งมรรคพรหมจรรย์ คืออันเป็นอาทิพรหมจรรย์ และเพราะเหตุที่ท่านออกจากอาบัติเล็กๆ น้อยๆ ที่ท่านต้อง พระอริยสาวกเหล่านั้นย่อมกระทำสิกขาบทที่ตนควรกระทำให้บริบูรณ์ คือให้สมบูรณ์ในศีลทั้งหลาย เพราะฉะนั้น พระอริยสาวกเหล่านั้นอันบัณฑิตย่อมเรียกว่า "สีเลสุ ปริปูริการิโน" ซึ่งแปลว่า ผู้มีปกติกระทำให้บริบูรณ์ในศีลทั้งหลาย.

ก็เพราะเหตุที่ท่านยังถอนกามราคะและพยาบาททั้งหลาย อันเป็นข้าศึกต่อสมาธิและโมหะอันปกปิดซึ่งสัจธรรม อันเป็นข้าศึกต่อปัญญาไม่ได้ ท่านเหล่านั้นแม้เจริญอยู่ซึ่งสมาธิและปัญญา ย่อมกระทำกิจอันบุคคลพึงกระทำพอประมาณพอสมควร ได้เพียงบางส่วนในสมาธิและปัญญาทั้งหลายเหล่านั้น เพราะฉะนั้น พระอริยสาวกเหล่านั้นท่านจึงเรียกว่า "สมาธิสฺมึ ปญฺญาย จ มตฺตโส การิโน" ซึ่งแปลความว่า ผู้กระทำพอประมาณในสมาธิและปัญญา. บัณฑิตพึงทราบเนื้อความในนัยทั้งสอง แม้นอกจากนี้โดยอุบายนี้.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๓๘๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกนิทเทส”