สองบทว่า "ปกฺกํ อามวณฺณี" ได้แก่ ภายในสุก แต่ภายนอกเหมือนมะม่วงดิบ.

แม้ใน ๒ บทที่เหลือ ก็นัยนี้เหมือนกัน.

ในคำเปรียบเทียบด้วยผลมะม่วงนั้นคือ ภาวะที่มะม่วงไม่สุก คือเป็นของดิบย่อมมีฉันใด แม้ในบุคคล ความเป็นปุถุชนเป็นเช่นมะม่วงดิบ ความเป็นพระอริยะก็เป็นเช่นกับมะม่วงสุกฉันนั้น.

บัณฑิตพึงทราบการเปรียบเทียบด้วยการอุปมาในบุคคลที่ท่านอุปมาแล้ว โดยนัยนี้ว่า เหมือนอย่างว่า ความที่มะม่วงมีสีอันสุก เช่นกับมะม่วงสุกในมะม่วงทั้งหลายเหล่านั้น ฉันใด แม้ในบุคคล ความที่พระอริยเจ้าทั้งหลายมีวรรณะอันสุก คือความงาม เช่นกับด้วยความงามของอิริยาบถทั้งหลายมีการก้าวไปข้างหน้าเป็นต้น ก็ฉันนั้น. บุคคลผู้เปรียบด้วยหม้อ ๔ ชนิด

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๔๐๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”