แม้บุคคลผู้ประกอบด้วยอิริยาบถทั้งหลายมีการก้าวไปข้างหน้าเป็นต้นอันเป็นเช่นกับด้วยความลึกซึ้งแห่งคุณธรรมทั้งหลาย แต่เพราะความมีกิเลสหนา และเพราะความไม่มีแห่งคุณธรรมอันลึกซึ้ง จึงชื่อว่าเป็นเหมือนกับน้ำตื้น แต่มีเงาอันลึก (อุตฺตาโน คมฺภีโรภาโส นาม).

บุคคลที่เหลือ บัณฑิตพึงทราบโดยนัยนี้. อรรถกถาบุคคลผู้เปรียบด้วยโคถึก ๔ จำพวก

พึงทราบโคถึกก่อน. โคตัวใดย่อมรบกวน คือย่อมทำฝูงโคพวกตนให้กลัว แต่สงบเสงี่ยม มีปกติเป็นสุขในฝูงโคหมู่อื่น โคตัวนี้ ชื่อว่าเป็นโคดุร้ายในพวกของตนแต่ไม่ดุร้ายในโคพวกอื่น.

แม้บุคคลก็เช่นกัน เบียดเบียนทิ่มแทงบริษัทของตน มีการร้องเรียกด้วยถ้อยคำหยาบคาย แต่เป็นผู้สงบเสงี่ยม ประพฤติถ่อมตนในบริษัทผู้อื่น ชื่อว่าเป็นเหมือนโคที่ดุร้ายในฝูงตน แต่ไม่ดุร้ายในโคฝูงอื่นๆ.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๔๐๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”