บทว่า "กาเลน" ความว่า ก็เขาคิดว่า เราจักกล่าววาจาอันมีหลักฐาน แม้เมื่อกล่าววาจาเห็นปานนี้แล้ว เขาย่อมไม่กล่าวโดยกาลอันไม่สมควร หมายความว่า พิจารณาเวลาอันเหมาะสมแล้วจึงกล่าว.

บทว่า "สาปเทสํ" ได้แก่ ถ้อยคำมีอุปมา คือได้แก่ถ้อยคำมีเหตุ.

บทว่า "ปริยนฺตวตี" ได้แก่ แสดงการกำหนด. อธิบายว่า การกำหนดวาจานั้น ย่อมปรากฏโดยวิธีใด ย่อมกำหนดโดยวิธีนั้น.

บทว่า "อตฺถสญฺหิตํ" ความว่า ชื่อว่าถึงพร้อมด้วยประโยชน์อันใครๆ ผู้จำแนกอยู่ โดยนัยแม้มิใช่น้อย ก็ไม่อาจจะกำหนดได้.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๔๖๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”