ข้อว่า "อุมฺมุชฺชิตวา วิปสฺสติ วิโลเกติ" ความว่า พระโสดาบัน ชื่อว่าย่อมแลดูมรรคอันเป็นที่ไปในเบื้องบน หรือทิศที่ควรจะไปเพราะการโผล่ขึ้นจากห้วงน้ำคือวัฏฏะ.

ข้อว่า "อุมฺมุชฺชิตฺวา ปตรติ" ความว่า พระสกทาคามีบุคคลโผล่ขึ้นจากห้วงน้ำคือวัฏฏะแล้ว เป็นผู้มุ่งต่อทิศที่จะพึงไป เพราะความที่ตนมีกิเลสเบาบาง จึงชื่อว่าย่อมข้ามไปได้.

ข้อว่า "ปติคาธปฺปตฺโต โหติ" ความว่า พระอนาคามีบุคคลโผล่ขึ้นจากห้วงน้ำคือวัฏฏะแล้ว เหลียวดูทิศที่จะไป แล้วก็ข้ามไปถึงที่แห่งหนึ่งอันเป็นที่พึ่ง จึงพักอยู่ย่อมไม่กลับมาอีก.

ข้อว่า "ติณฺโณ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ" ความว่า พระขีณาสพ ท่านข้ามห้วงน้ำคือกิเลสทั้งหมดแล้ว ถึงฝั่งโน้นแล้ว ย่อมเป็นผู้ชื่อว่ายืนอยู่บนบก คือพระนิพพาน.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๕๒๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัตตกนิทเทส”