ติกนิทเทส

๓. ติกนิทฺเทสวณฺณนา

[๙๑] ติกนิทฺเทเส ทุสฺสีโลติ นิสฺสีโล. ปาปธมฺโมติ ลามกธมฺโม. สีลวิปตฺติยา วา ทุสฺสีโล, ทิฏฺฐิวิปตฺติยา ปาปธมฺโม. กายวจีสํวรเภเทน วา ทุสฺสีโล, เสสสํวรเภเทน ปาปธมฺโม. อสุทฺธปฺปโยคตาย ทุสฺสีโล, อสุทฺธาสยตาย ปาปธมฺโม. กุสลสีลวิรเหน ทุสฺสีโล, อกุสลสีลสมนฺนาคเมน ปาปธมฺโม. อสุจีติ อสุจีหิ กายกมฺมาทีหิ สมนฺนาคโต. สงฺกสฺสรสมาจาโรติ สงฺกาย ปเรหิ สริตพฺพสมาจาโร. กิญฺจิเทว อสารุปฺปํ ทิสฺวา "อิทํ อิมินา กตํ ภวิสฺสตี"ติ เอวํ ปเรหิ อาสงฺกนียสมาจาโร, อตฺตโนเยว วา สงฺกาย สริตพฺพสมาจาโร, สาสงฺกสมาจาโรติ อตฺโถ. ตสฺส หิ ทิวาฏฺฐานาทีสุ สนฺนิปติตฺวา กิญฺจิเทว มนฺตยนฺเต ภิกฺขู ทิสฺวา "อิเม เอกโต หุตฺวา มนฺเตนฺติ, กจฺจิ นุ โข มยา กตํ กมฺมํ ชานิตฺวา มนฺเตนฺตี"ติ เอวํ สาสงฺกสมาจาโร โหติ.

ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโตติ ปฏิจฺฉาเทตพฺพยุตฺตเกน ปาปกมฺเมน สมนฺนาคโต. อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญติ อสฺสมโณ หุตฺวาว สมณปฏิรูปกตาย "สมโณ อหนฺ"ติ เอวํปฏิญฺโญ. อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญติ อญฺเญ พฺรหฺมจาริโน สุนิวตฺเถ สุปารุเต สุภกปตฺตธเร ๑- คามนิคมชนปทราชธานีสุ ปิณฺฑาย จริตฺวา ชีวิตํ กปฺเปนฺเต ทิสฺวา สยมฺปิ ตาทิเสน อากาเรน ตถา ปฏิปชฺชนโต "อหํ พฺรหฺมจารี"ติ ปฏิญฺญํ เทนฺโต วิย โหติ. "อหํ ภิกฺขู"ติ วตฺวา อุโปสถคฺคาทีนิ ปวิสนฺโต ปน พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ โหติเยว. ตถา สํฆิกํ ลาภํ คณฺหนฺโต. อนฺโตปูตีติ ปูตินา กมฺเมน อนฺโต อนุปวิฏฺโฐ, นิคฺคุณตาย วา คุณสารวิรหิตตฺตา อนฺโตปูติ. อวสฺสุโตติ ราคาทีหิ ตินฺโต. กสมฺพุชาโตติ สญฺชาตราคาทิกจวโร. อถวา กสมฺพุ วุจฺจติ ตินฺตกุณปคตํ สกฏอุทกํ อิมสฺมิญฺจ สาสเน ทุสฺสีโล นาม ชิคุจฺฉนียตฺตา ตินฺตกุณปกสฏอุทกสทิโส. ตสฺมา กสมฺพุ วิย ชาโตติ กสมฺพุชาโต.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๕๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกนิทเทส”