สัตตกนิทเทส

๗. สตฺตกนิทฺเทสวณฺณนา

[๒๐๓] สตฺตเก สกึ นิมุคฺโคติ เอกวารํ นิมุคฺโค. เอกนฺตกาฬเกหีติ เอกนฺเตเนว กาฬเกหิ นตฺถิกวาทอเหตุกวาทอกิริยวาทสงฺขาเตหิ นิยตมิจฺฉาทิฏฺฐิ- ธมฺเมหิ. เอวํ ปุคฺคโลติ อิมินา การเณน ปุคฺคโล เอกวารํ นิมุคฺโค ตถา นิมุคฺโคว โหติ. เอตสฺส หิ ปุน ภวโต วุฏฺฐานํ นาม นตฺถีติ วทนฺติ. มกฺขลิโคสาลาทโย วิย เหฏฺฐา นรกคฺคีนํเยว อาหาโร โหติ. สาหุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสูติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สทฺธา นาม สาธุลทฺธิกาติ อุมฺมุชฺชติ. โส ตาวตเกเนว กุสเลน อุมฺมุชฺชติ นาม. สาธุ หิรีติอาทีสุปิ เอเสว นโย. หายติเยวาติ ปงฺกวาเร ๑- อาสิตฺตูทกํ วิย เอกนฺเตน ปริหายเตว. เอวํ ปุคฺคโลติ เอวํ สาหุ สทฺธาติ อิเมสํ สทฺธาทีนํ วเสน เอกวารํ อุมฺมุชฺชิตฺวา เตสํ ปริหานิยา ปุน นิมุชฺชติเยว เทวทตฺตาทโย วิย. เทวทตฺโต หิ อฏฺฐ สมาปตฺติโย ปญฺจ จ อภิญฺญาโย นิพฺพตฺเตตฺวาปิ ปุน พุทฺธานํ ปฏิกณฺฏกตาย เตหิ คุเณหิ ปริหีโน รุหิรุปฺปาทกมฺมํ สํฆเภทกมฺมญฺจ กตฺวา กายสฺส เภทา ทุติยจิตฺตวาเรน นิรเย นิพฺพตฺติ. โกกาลิโก เทฺว อคฺคสาวเก อุปวทิตฺวา ปทุมนิรเย นิพฺพตฺโต.

เนว หายติ โน วฑฺฒตีติ อปฺปโหนกกาเลปิ น หายติ, ปโหนกกาเลปิ น วฑฺฒติ. อุภยมฺปิ ปเนตํ อคาริเกนปิ อนคาริเกนปิ ทีเปตพฺพํ. เอกจฺโจ หิ อคาริโก อปฺปโหนกกาเล ปกฺขิกภตฺตํ วา สลากภตฺตํ วา วสฺสาวาสิกํ วา อุปนิพนฺธาเปติ. โส ปจฺฉา ปโหนกกาเลปิ ปกฺขิกภตฺตาทิมตฺตเมว ปวตฺเตติ. อนคาริโกปิ อาทิมฺหิ อปฺปโหนกกาเล อุทฺเทสํ วา ธุตงฺคํ วา คณฺหาติ. เมธาพลวิริยสมฺปตฺติยา ปโหนกกาเลปิ ตโต อุตฺตรึ น กโรติ. เอวํ ปุคฺคโลติ เอวํ อิมาย สทฺธาทีนํ ฐิติยา ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิโต นาม โหติ.

อุมฺมุชฺชิตฺวา วิปสฺสติ วิโลเกตีติ โสตาปนฺโน อุฏฺฐหิตฺวา อุทฺธํ คมนมคฺคํ ๒- คนฺตพฺพทิสํ วา โอโลเกติ นาม.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๒๑๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัตตกนิทเทส”