[๒๘๗] เอวํ สุทฺธิกนยํ วตฺวา ปุน ขนฺธวเสน ทสฺเสตุํ อตีตํ รูปนฺติอาทิ วุตฺตํ. ตํ สพฺพํ ปาลิอนุสาเรเนว สกฺกา ชานิตุํ.

วจนโสธนวณฺณนา

[๒๘๘] อิทานิ "อตีตํ นวตฺถี"ติอาทิวจนโต โสธนา ๔- โหติ. ตตฺถ หญฺจิ อตีตํ นวตฺถีติ ยทิ อตีตํ โน อตฺถีติ อตฺโถ. อตีตํ อตฺถีติ มิจฺฉาติ อตีตญฺจ ตํ อตฺถิ จาติ มิจฺฉาเอว. ตญฺเญว อนาคตํ ตํ ปจฺจุปฺปนฺนนฺติ ปุฏฺโฐ อนาคตกฺขเณเยวสฺส ปจฺจุปฺปนฺนตาย อภาวํ สนฺธาย กาลนานตฺเตน ปฏิกฺขิปติ.

ทุติยํ ปุฏฺโฐ ยํ อุปฺปาทโต ปุพฺเพ อนาคตํ อโหสิ, ตสฺส อุปฺปนฺนกาเล ปจฺจุปฺปนฺนตฺตา ปฏิชานาติ. หุตฺวา โหติ หุตฺวา โหตีติ ยเทตํ ตยา "อนาคตํ