@๓ ฉ. อนาคตเมวสฺส ๔ ฉ.ม. วจนโสธนา หุตฺวา ปจฺจุปฺปนฺนํ โหตี"ติ วทตา ตญฺเญว อนาคตํ ตํ ปจฺจุปฺปนฺนนฺติ ลทฺธิวเสน "อนาคตํ วา ปจฺจุปฺปนฺนํ วา หุตฺวา โหตี"ติ วุตฺตํ, กินฺเต ตมฺปิ หุตฺวา โหตีติ. อิตโร หุตฺวา ภูตสฺส ปุน หุตฺวา อภาวโต น เหวนฺติ ปฏิกฺขิปติ.
ทุติยํ ปุฏฺโฐ ยสฺมา ตํ อนาคตํ หุตฺวา ปจฺจุปฺปนฺนํ โหนฺตํ "หุตฺวา โหตี"ติ สงฺขฺยํ คตํ, ตสฺมา ปฏิชานาติ. อถ นํ สกวาที "ยทิ เต ตํ อนาคตํ หุตฺวา ปจฺจุปฺปนฺนํ โหนฺตํ `หุตฺวา โหตี'ติ สงฺขฺยํ คตํ, ปุน หุตฺวา โหติ, ยํ อนาคตํ น หุตฺวา ปจฺจุปฺปนฺนํ น โหนฺตํ `น หุตฺวา น โหตี'ติ สงฺขฺยํ คตํ สสวิสาณํ, กินฺเต ตมฺปิ ปุน น หุตฺวา น โหตี"ติ อธิปฺปาเยน น หุตฺวา น โหติ น หุตฺวา น โหตีติ ปญฺหํ ปุจฺฉติ. อิตโร "ยํ นตฺถิ, ตํ นตฺถิตายเอว อนาคตํ น หุตฺวา ปจฺจุปฺปนฺนํ น โหตีติ นหุตฺวานโหติ นาม ตาว โหตุ, ปุน นหุตฺวานโหติภาโว ปนสฺส กุโต"ติ มญฺญมาโน ปฏิกฺขิปติ. ตญฺเญว ปจฺจุปฺปนฺนํ ตํ อตีตนฺติ ปเญฺหปิ ปจฺจุปฺปนฺนลกฺขเณเยวสฺส ๑- อตีตตาย อภาวํ สนฺธาย กาลนานตฺตา ปฏิกฺขิปติ.
ทุติยปเญฺห ปุฏฺโฐ ยํ อตีตภาวโต ปุพฺเพ ปจฺจุปฺปนฺนํ อโหสิ, ตสฺเสว อตีตตฺตา ปฏิชานาติ. หุตฺวา โหติ หุตฺวา โหตีติ ยเทตํ ตยา "ปจฺจุปฺปนฺนํ หุตฺวา อตีตํ โหตี"ติ วทตา "ตญฺเญว ปจฺจุปฺปนฺนํ ตํ อตีตนฺ"ติ ลทฺธิวเสน "ปจฺจุปฺปนฺนํ วา อตีตํ วา หุตฺวา โหตี"ติ วุตฺตํ, กินฺเต ตมฺปิ หุตฺวา โหตีติ. อิตโร หุตฺวา ภูตสฺส ปุน หุตฺวา อภาวโต น เหวนฺติ ปฏิกฺขิปติ.