เปฯ วิหรตี"ติ วุจฺจติ.

อปิเจส สผสฺสเกหิ สหชาตนามธมฺเมหิ สหชาตธมฺเม ผุเสติเยว ๑- นาม, อุปจาเรน อปฺปนํ ผุเสติเยว นาม, ปุริมาย อปฺปนาย อปรํ อปฺปนํ ผุเสติเยว. เยน หิ สทฺธึ เย ธมฺมา สหชาตา, เตน เต ปฏิลทฺธา นาม โหนฺติ. ผสฺเสนาปิ ผุฏฺฐาเยว นาม โหนฺติ. อุปจารมฺปิ อปฺปนาย ปฏิลาภการณเมว. ตถา ปุริมา อปฺปนา อปรอปฺปนาย. ตตฺรสฺส เอวํ สหชาเตหิ สหชาตานํ ผุสนา เวทิตพฺพา:- ปฐมชฺฌานญฺหิ วิตกฺกาทีหิ ปญฺจงฺคิกํ. ตสฺมึ ฐเปตฺวา ตานิ องฺคานิ เสสา อติเรกปณฺณาสธมฺมา จตฺตาโร ขนฺธา นาม โหนฺติ. เตน นามกาเยน ปฐมชฺฌาน- สมาปตฺติวิโมกฺขํ ผุสิตฺวา ปฏิลภิตฺวา วิหรติ. ทุติยชฺฌานํ ปีติสุขจิตฺเตกคฺคตาหิ ติวงฺคิกํ. ตติยชฺฌานํ สุขจิตฺเตกคฺคตาหิ ทุวงฺคิกํ. จตุตฺถชฺฌานํ อุเปกฺขา- จิตฺเตกคฺคตาหิ ทุวงฺคิกํ. ตถา อากาสานญฺจายตนํ ฯเปฯ เนวสญฺญานาสญฺญายตนญฺจ. ตตฺถ ฐเปตฺวา ตานิ องฺคานิ เสสา อติเรกปณฺณาสธมฺมา จตฺตาโร ขนฺธา นาม โหนฺติ. เตน นามกาเยน เนวสญฺญานาสญฺญายตนสมาปตฺติวิโมกฺขํ ผุสิตฺวา ปฏิลภิตฺวา วิหรติ.

ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวาติ วิปสฺสนาปญฺญาย สงฺขารคตํ, มคฺคปญฺญาย จตุสจฺจธมฺเม ปสฺสิตฺวา. เอกจฺเจ อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺตีติ อุปฑฺฒุปฑฺฒา ปฐมมคฺคาทิวชฺฌา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล สมยวิมุตฺโตติ เอตฺถ อฏฺฐสมาปตฺติลาภี ปุถุชฺชโน ๒- เตน นามกาเยน ผุสิตฺวา วิหรตีติ วตฺตุํ วฏฺฏติ. ปาลิยํ ปน "เอกจฺเจ อาสวา ปริกฺขีณา"ติ วุตฺตํ. ปุถุชฺชนสฺส จ ขีณา อาสวา นาม นตฺถิ, ตสฺมา โส น คหิโต. อฏฺฐสมาปตฺติลาภี ขีณาสโวปิ เตน นามกาเยน ผุสิตฺวา วิหรตีติ วตฺตุํ วฏฺฏติ. ตสฺส ปน อปริกฺขีณา อาสวา

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๑๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “เอกกนิทเทส”