ยตฺถิจฺฉกนฺติ ยสฺมึ โอกาเส สมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา นิสีทิตุํ อิจฺฉติ. ยทิจฺฉกนฺติ กสิณชฺฌานํ วา อานาปานชฺฌานํ วา พฺรหฺมวิหารชฺฌานํ วา อสุภชฺฌานํ วาติ ยํ ยํ สมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา นิสีทิตุํ อิจฺฉติ. ยาวติจฺฉกนฺติ อทฺธานปริจฺเฉเทน ยตฺตกํ กาลํ อิจฺฉติ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยตฺถ ยตฺถ ยํ ยํ สมาปตฺตึ ยตฺตกํ อทฺธานํ สมาปชฺชิตุมฺปิ วุฏฺฐาตุมฺปิ อิจฺฉติ, ตตฺถ ตตฺถ ตํ ตํ สมาปตฺตึ ตตฺตกํ อทฺธานํ สมาปชฺชิตุมฺปิ วุฏฺฐาตุมฺปิ น สกฺโกติ. จนฺทํ วา สุริยํ วา อุลฺโลเกตฺวา "อิมสฺมึ จนฺเท วา สุริเย วา เอตฺตกํ ฐานํ คเต วุฏฺฐหิสฺสามี"ติ ปริจฺฉินฺทิตฺวา ฌานํ สมาปนฺโน ยถาปริจฺเฉเทน วุฏฺฐาตุํ น สกฺโกติ, อนฺตราว วุฏฺฐาติ สมาปตฺติยา อปฺปคุณตายาติ.

ปมาทมาคมฺมาติ ปมาทํ ปฏิจฺจ. อยํ วุจฺจตีติ อยเมว ติวิโธ ๑- ปุคฺคโล กุปฺปธมฺโมติ วุจฺจติ. อิทมฺปน อฏฺฐสมาปตฺติลาภิโน ปุถุชฺชนสฺส โสตาปนฺนสฺส สกทาคามิโนติ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ นามํ, เอเตสญฺหิ สมาธิปาริปนฺถิกา วิปสฺสนาปาริปนฺถิกา ๒- จ ธมฺมา น สุวิกฺขมฺภิตา น สุวิกฺขาลิตา, เตน เตสํ สมาปตฺติ นสฺสติ ปริหายติ. สา จ โข เนว สีลเภเทน นาปตฺติวีติกฺกเมน. นาคริกโปกฺขธมฺโม ๓- ปเนส อปฺปมตฺตเกนปิ กิจฺจกรณีเยน วา วตฺตเภทมตฺตเกน วา นสฺสติ.

@๓ ฉ.ม. น ครุกโมกฺขธมฺโม