@๔ ภวงฺคํ โอตริตฺวา ปรินิพฺพายโตติปิ ปาโฐ อตฺถีติ โยชนา

@๕ ฉ.ม. อุภยสีสปริยาทานํ

[๑๗] ฐิตกปฺปีนิทฺเทเส ฐิโต กปฺโปติ ฐิตกปฺโป, ฐิตกปฺโป อสฺส อตฺถีติ ฐิตกปฺปี, กปฺปํ ฐเปตุํ สมตฺโถติ อตฺโถ. อุฑฺฑยฺหนเวลา อสฺสาติ ฌายนกาโล ภเวยฺย. เนว ตาวาติ ยาว เอส มคฺคสมงฺคีปุคฺคโล โสตาปตฺติผลํ น สจฺฉิกโรติ, เนว ตาว กปฺโป ฌาเยยฺย, ฌายมาโนปิ อชฺฌายิตฺวาว ติฏฺเฐยฺย. กปฺปวินาโส หิ นาม มหาวิกาโร มหาปโยโค โกฏิสตสหสฺส- จกฺกวาฬสฺส ฌายนวเสน มหาโลกวินาโส. อยมฺปิ เอวํ มหาวินาโส ติฏฺเฐยฺย วาติ วทติ, สาสเน ปน ธรมาเน อยํ กปฺปวินาโส นาม นตฺถิ. กปฺปวินาเส สาสนํ นตฺถิ. คตโกฏิเก หิ กาเล กปฺปวินาโส นาม โหติ. เอวํ สนฺเตปิ สตฺถา อนฺตรายาภาวํ ทีเปตุํ อิทํ การณํ อาหริ "อิทมฺปิ ภเวยฺย, มคฺคสมงฺคิโน ปน ผลสฺส อนฺตราโย น สกฺกา กาตุนฺ"ติ. อยมฺปน ปุคฺคโล กปฺปํ ฐเปนฺโตปิ ๑- กิตฺตกํ กาลํ ฐเปยฺยาติ. ยสฺมึ วาเร มคฺควุฏฺฐานํ โหติ, อถ ภวงฺคํ อาวชฺเชนฺตํ ๒- มโนทฺวาราวชฺชนํ อุปฺปชฺชติ, ตโต ตีณิ อนุโลมานิ เอกํ โคตฺรภูจิตฺตํ เอกํ มคฺคจิตฺตํ เทฺว ผลจิตฺตานิ ปญฺจ ปจฺจเวกฺขณญาณานีติ เอตฺตกํ กาลํ ฐเปยฺย. อิมมฺปน อตฺถํ พาหิราย อาคนฺตุกูปมายปิ เอวํ ทีปยึสุ. สเจ หิ โสตาปตฺติมคฺคสมงฺคิสฺส มตฺถกูปริ โยชนิกํ เอกฆนเสลํ ติวฏฺฏาย รชฺชุยา พนฺธิตฺวา โอลมฺเพยฺย, เอกสฺมึ วฏฺเฏ ฉินฺเน ทฺวีหิ โอลมฺเพยฺย, ทฺวีสุ ฉินฺเนสุ เอเกน โอลมฺเพเถว. ๓- ตสฺมิมฺปิ ฉินฺเน อพฺภกูฏํ วิย อากาเส ติฏฺเฐยฺย. น เตฺวว ตสฺส ปุคฺคลสฺส มคฺคานนฺตรสฺส ๔- อนฺตรายํ กเรยฺยาติ. อยมฺปน ทีปนา ปริตฺตา. ปุริมาว มหนฺตา. น เกวลํ ปน โสตาปตฺติมคฺคฏฺโฐว กปฺปํ ฐเปติ, อิตเร มคฺคสมงฺคิโนปิ ฐเปนฺติเยว. เตน ภควา เหฏฺฐา คหิตญฺจ อคฺคหิตญฺจ สพฺพํ สงฺกฑฺฒิตฺวา สทฺธึ ปิฏฺฐิวฏฺฏกปุคฺคเลหิ อิมํ ตนฺตึ อาโรเปสิ "สพฺเพปิ มคฺคสมงฺคิโน ปุคฺคลา ฐิตกปฺปิโน"ติ.