อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขนฺ"ติ ๒- วตฺวา สุตฺตํ อาหริตฺวา "นามกายโต จ รูปกายโต จ วิมุตฺตตฺตา ๓- อุภโตภาควิมุตฺโต"ติ อาห. ติปิฏกจูฬาภยตฺเถโร ปนาห "สมาปตฺติยา วิกฺขมฺภน- วิโมกฺเขน เอกวารํ วิมุตฺโต, มคฺเคน สมุจฺเฉทวิโมกฺเขน เอกวารํ วิมุตฺโตติ อุภโตภาควิมุตฺโต"ติ. อิเม ปน ตโยปิ เถรา ปณฺฑิตา, ติณฺณมฺปิ วาเท การณํ ทิสฺสตีติ ติณฺณมฺปิ วาทํ ตนฺตึ กตฺวา ฐปยึสุ.

สงฺเขปโต ปน อรูปสมาปตฺติยา รูปกายโต วิมุตฺโต มคฺเคน นามกายโต วิมุตฺโตติ อุโภหิ ภาเคหิ วิมุตฺตตฺตา อุภโตภาควิมุตฺโต. โส จตุนฺนํ อรูปสมาปตฺตีนํ เอเกกโต วุฏฺฐาย สงฺขาเร สมฺมสิตฺวา อรหตฺตปฺปตฺตานํ จตุนฺนํ นิโรธา วุฏฺฐาย อรหตฺตปฺปตฺตสฺส อนาคามิโน จ วเสน ปญฺจวิโธ โหติ. ตตฺถ ปุริมา จตฺตาโร สมาปตฺติสีสํ นิโรธํ น สมาปชฺชนฺตีติ ปริยาเยน อุภโตภาควิมุตฺตา นาม. อฏฺฐสมาปตฺติลาภี อนาคามี ตํ สมาปชฺชิตฺวา ตโต วุฏฺฐาย วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตํ ปตฺโตติ นิปฺปริยาเยน อุภโตภาควิมุตฺตเสฏฺโฐ นาม. นนุ จ อรูปา- วจรชฺฌานมฺปิ อุเปกฺขาจิตฺเตกคฺคตาหิ ทุวงฺคิกํ รูปาจวรจตุตฺถชฺฌานมฺปิ, ตสฺมา

[๒๕] ปญฺญาวิมุตฺตนิทฺเทเส ปญฺญาย วิมุตฺโตติ ปญฺญาวิมุตฺโต. โส สุกฺขวิปสฺสโก จตูหิ ฌาเนหิ วุฏฺฐาย อรหตฺตปฺปตฺตา จตฺตาโร จาติ ปญฺจวิโธ โหติ. เอเตสุ หิ เอโกปิ อฏฺฐวิโมกฺขลาภี น โหติ. เตเนว น เหว โข อฏฺฐ วิโมกฺเขติอาทิมาห. อรูปาวจรชฺฌาเนสุ ปน เอกสฺมึ สติ อุภโตภาควิมุตฺโตเยว นาม โหตีติ.