[๑๐๓] วชิรูปมจิตฺตตายปิ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- วชิรํ วิย หิ อรหตฺต- มคฺคญาณํ ทฏฺฐพฺพํ, มณิคณฺฐิปาสาณคณฺฐี วิย อรหตฺตมคฺควชฺฌา กิเลสา, วชิรสฺส มณิคณฺฐึ วา ปาสาณคณฺฐึ วา วินิวิชฺฌิตฺวา อคมนภาวสฺส นตฺถิภาโว วิย อรหตฺตมคฺคญาเณน อจฺเฉชฺชานํ กิเลสานํ นตฺถิภาโว, วชิเรน นิพฺพิทฺธเวธสฺส ปุน อปริปูรณํ ๒- วิย อรหตฺตมคฺเคน ฉินฺนานํ กิเลสานํ ปน อนุปฺปาโท ทฏฺฐพฺโพ. อยํ วุจฺจตีติ อยํ เอวรูโป ปุคฺคโล วชิรูปมจิตฺโตติ วุจฺจติ, กิเลสานํ สมุคฺฆาตกรณสมตฺถตาย ๓- วชิเรน สทิสจิตฺโตติ อตฺโถ.

[๑๐๔] อนฺธาทีสุ ตถารูปํ จกฺขุํ น โหตีติ ตถาชาติกํ ตถาสภาวํ ปญฺญาจกฺขุ น โหติ. ผาตึ กเรยฺยาติ ผีตํ วฑฺฒิตํ กเรยฺย. สาวชฺชานวชฺเชติ สโทสนิทฺโทเส. หีนปฺปณีเตติ อนธิมุตฺตเม ๔- กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเคติ กณฺหสุกฺกาเยว อญฺญมญฺญํ ปฏิพาหนโต ปฏิปกฺขวเสน สปฺปฏิภาคาติ วุจฺจนฺติ. อยมฺปเนตฺถ สงฺเขโป:- กุสเล ธมฺเม "กุสลา ธมฺมา"ติ เยน ปญฺญาจกฺขุนา ชาเนยฺย, อกุสเล ธมฺเม "อกุสลา ธมฺมา"ติ, สาวชฺชาทีสุ เอเสว นโย.

@๓ ฉ.ม. มูลฆาตกรณ..... ๔ ฉ.ม. อธมุตฺตเม กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเคสุ ปน กณฺหธมฺเม "สุกฺกสปฺปฏิภาคา"ติ, สุกฺกธมฺเม "กณฺห- สปฺปฏิภาคา"ติ เยน ปญฺญาจกฺขุนา ชาเนยฺย, ตถารูปมฺปิสฺส จกฺขุ น โหตีติ. อิมินา นเยน เสสวาเรสุปิ ๑- อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อยํ วุจฺจตีติ อยํ เอวรูโป ปุคฺคโล ทิฏฺฐธมฺมิกโภคสํหรณปญฺญาจกฺขุโน จ สมฺปรายิกตฺถโสธนปญฺญาจกฺขุโน จ อภาวา อนฺโธติ วุจฺจติ. ทุติโย ทิฏฺฐธมฺมิกโภคสํหรณปญฺญาจกฺขุโน ภาวา, สมฺปรายิกตฺถ- โสธนปญฺญาจกฺขุโน ปน อภาวา เอกจกฺขูติ วุจฺจติ. ตติโย ทฺวินฺนมฺปิ ภาวา ทฺวิจกฺขูติ วุจฺจติ.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๖๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกนิทเทส”