[๑๖๙] โอณโตณตาทีสุ ทิฏฺฐธมฺมิกาย วา สมฺปรายิกาย วา สมฺปตฺติยา วิรหิโต โอณโต, นีโจ ลามโกติ อตฺโถ. ตพฺพิปกฺขโต อุณฺณโต, อุจฺโจ อุคฺคโตติ อตฺโถ. เสสเมตฺถ ตมาทีสุ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อปิจ โอณโตณโตติ อิทานิ นีโจ, อายติมฺปิ นีโจว ภวิสฺสติ. โอณตุณฺณโตติ อิทานิ นีโจ, อายตึ อุจฺโจ ภวิสฺสติ. อุณฺณโตณโตติ อิทานิ อุจฺโจ, อายตึ นีโจ ภวิสฺสติ. อุณฺณตุณฺณโตติ อิทานิ อุจฺโจ, อายติมฺปิ อุจฺโจ ภวิสฺสติ.

[๑๗๐] รุกฺขูปเมสุ รุกฺโข ตาว เผคฺคุสารปริวาโรติ วนเชฏฺฐกรุกฺโข สยํ เผคฺคุ โหติ, ปริวารรุกฺขา ปนสฺส สารา โหนฺติ. อิมินา นเยน เสสา เวทิตพฺพา. ปุคฺคเลสุ ปน สีลสารวิรเหน ๑- เผคฺคุตา สีลาจารสมนฺนาคเมน จ สารตา เวทิตพฺพา.

[๑๗๑] รูปปฺปมาณาทีสุ สมฺปตฺติยุตฺตรูปํ ปมาณํ กโรตีติ รูปปฺปมาโณ. ตตฺถ ปสาทํ ชเนตีติ รูปปฺปสนฺโน. กิตฺติสทฺทภูตํ โฆสํ ปมาณํ กโรตีติ โฆสปฺปมาโณ. อาโรหํ วาติอาทีสุ ปน อาโรหนฺติ อุจฺจตฺตนํ. ปริณาหนฺติ กิสถูลภาวาปคตํ ปริกฺเขปสมฺปตฺตึ. สณฺฐานนฺติ องฺคปจฺจงฺคานํ ทีฆรสฺสวฏฺฏตาทิ- ยุตฺตฏฺฐาเนสุ ตถาภาวํ. ปาริปูรินฺติ ยถาวุตฺตปฺปการานํ อนูนตํ ลกฺขณปริปุณฺณ- ภาวํ วา. ปรวณฺณนายาติ ปเรหิ ปรมฺมุขา นิจฺฉาริตาย คุณวณฺณนาย. ปรโถมนายาติ ปเรหิ ถุติวเสน คาถาทิอุปนิพนฺธเนน วุตฺตาย โถมนาย. ปรปสํสนายาติ

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”