[๑๗๓] อตฺตหิตาย ปฏิปนฺนาทีสุ สีลสมฺปนฺโนติ สีเลน สมฺปนฺโน สมนฺนาคโต. สมาธิสมฺปนฺโนติอาทีสุ เอเสว นโย. เอตฺถ จ สีลํ โลกิยโลกุตฺตรํ กถิตํ. ตถา สมาธิปญฺญา จ. วิมุตฺติ อรหตฺตผลวิมุตฺติ. วิมุตฺติญาณทสฺสนํ ๑- เอกูนวีสติ- วิธํ ปจฺจเวกฺขณญาณํ. โน ปรนฺติอาทีสุ ปน ๒- ปรปุคฺคลํ "ตยาปิ สีลสมฺปนฺเนน ภวิตุํ วฏฺฏตี"ติ วตฺวา ยถา สีลํ สมาทิยติ, เอวํ น สมาทเปติ น คณฺหาเปติ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. เอเตสุ ปน จตูสุ ปฐโม พหุลตฺเถรสทิโส ๓- โหติ, ทุติโย อุปนนฺทสกฺยปุตฺตสทิโส, ตติโย สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานตฺเถรสทิโส, จตุตฺโถ เทวทตฺตสทิโสติ เวทิตพฺโพ.

[๑๗๔] อตฺตนฺตปาทีสุ อตฺตานํ ตปติ ทุกฺขาเปตีติ อตฺตนฺตโป. อตฺตโน ปริตาปนานุโยคํ อตฺตปริตาปนานุโยคํ. อเจลโกติ นิจฺเจโล นคฺโค. มุตฺตาจาโรติ วิสฏฺฐาจาโร, อุจฺจารกมฺมาทีสุ โลกิยกุลปุตฺตาจาเรน วิรหิโต ฐิตโกว ๔- อุจฺจารํ ปสฺสาวํ วา กโรติ, ขาทติ ปริภุญฺชติ. ๔- หตฺถาวเลขโนติ ๕- หตฺเถ ปิณฺฑมฺหิ นิฏฺฐิเต ชิวฺหาย หตฺถํ อวเลขติ, อุจฺจารํ วา กตฺวา หตฺถสฺมึเยว ทณฺฑกสญฺญี หุตฺวา หตฺเถน อวเลขตีติ ทสฺเสติ. เต กิร ทณฺฑกํ สตฺโตติ ปญฺญเปนฺติ. ตสฺมา เตสํ ปฏิปทํ ปูเรนฺโต เอวํ กโรติ. ภิกฺขาคหณตฺถํ "เอหิ ภทฺทนฺเต"ติ วุตฺโต น เอตีติ นเอหิภทฺทนฺติโก. "เตนหิ ติฏฺฐ ภทฺทนฺเต"ติ วุตฺโตปิ น ติฏฺฐตีติ นติฏฺฐภทฺทนฺติโก. ตทุภยมฺปิ เหตํ ติตฺถิยา "เอตสฺส วจนํ กตํ ภวิสฺสตี"ติ น กโรนฺติ. อภิหฏนฺติ ปุเรตรํ คเหตฺวา อาหฏภิกฺขํ. อุทฺทิสฺส กตนฺติ "อิทํ

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”