มหนฺตเร ปทา วุตฺตา อฏฺฐารส ตโต ปรํ

อฏฺฐารเสว ญาตพฺพา เสสา อิธ น ภาสิตา"ติ.

ปญฺหา ปเนตฺถ สทิสวิสฺสชฺชนานํ วเสน สโมธาเนตฺวา กเตหิ สทฺธึ สพฺเพปิ จตุตฺตึส โหนฺติ. ตตฺถ ยํ ปุจฺฉาย อุทฺธฏํ ปทํ, ตเทว เยหิ ขนฺธาทีหิ อสงฺคหิตํ, เต ธมฺเม สนฺธาย เอเกน ขนฺเธนาติอาทิ วุตฺตํ.

ตตฺรายํ นโย:- รูปกฺขนฺเธน หิ จตฺตาโร ขนฺธา นิพฺพานญฺจ ขนฺธสงฺคเหน อสงฺคหิตา. อายตนธาตุสงฺคเหน ปน ฐเปตฺวา วิญฺญาณํ อวเสสา สงฺคหิตาติ วิญฺญาณเมว ตีหิปิ ขนฺธสงฺคหาทีหิ อสงฺคหิตํ นาม. ปุน เตน วิญฺญาเณน สทฺธึ นิพฺพาเนน จตฺตาโร ขนฺธา ขนฺธาทิสงฺคเหน อสงฺคหิตา. เต สพฺเพปิ ปุน วิญฺญาเณเนว ขนฺธาทิสงฺคเหน อสงฺคหิตาติ เอเกน ขนฺเธน

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๒๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. อสังคหิเตนอสังคหิตปทนิทเทส”