[๕] สพฺพาปิ ธมฺมสงฺคณี ธาตุกถาย มาติกาติ อยํ ฉสฏฺฐี ติกปทานิ เทฺว จ ทุกปทสตานิ สงฺขิปิตฺวา นิกฺขิตฺตา พาหิรมาติกา นาม. อยญฺหิ

เปฯ มนสิกาโร"ติ เอวํ ธาตุกถาย อพฺภนฺตเร อวตฺวา "สพฺพาปิ ธมฺมสงฺคณี"ติ เอวํ ธาตุกถาย มาติกาโต พหิ ฐปิตตฺตา พาหิรมาติกาติ วุจฺจติ.

เอวํ มาติกาย ปญฺจธา ฐิตภาวํ วิทิตฺวา อิทานิ "สงฺคโห อสงฺคโห"ติ- อาทีสุ สงฺคโห ตาว ชาติสญฺชาติกิริยาคณนวเสน จตุพฺพิโธ. ตตฺถ "สพฺเพ ขตฺติยา อาคจฺฉนฺตุ, สพฺเพ พฺราหฺมณา, สพฺเพ เวสฺสา, สพฺเพ สุทฺทา อาคจฺฉนฺตุ," "ยา จาวุโส วิสาข สมฺมาวาจา, โย จ สมฺมากมฺมนฺโต, โย จ สมฺมาอาชีโว. อิเม ธมฺมา สีลกฺขนฺเธน สงฺคหิตา"ติ ๑- อยํ ชาติสงฺคโห นาม.

"เอกชาติกา อาคจฺฉนฺตู"ติ วุตฺตฏฺฐาเน วิย หิ อิธ สพฺเพปิ ชาติยา เอกสงฺคหํ คตา. "สพฺเพ โกสลกา อาคจฺฉนฺตุ, สพฺเพ มาคธกา อาคจฺฉนฺตุ, ๒- สพฺเพ อารุกจฺฉกา ๓- อาคจฺฉนฺตุ," "โย จาวุโส วิสาข สมฺมาวายาโม, ยา จ สมฺมาสติ, โย จ สมฺมาสมาธิ. อิเม ธมฺมา สมาธิกฺขนฺเธน สงฺคหิตา"ติ ๑- อยํ สญฺชาติ- สงฺคโห นาม. "เอกฏฺฐาเน ชาติสมฺพนฺธา ๔- อาคจฺฉนฺตู"ติ วุตฺตฏฺฐาเน วิย หิ อิธ สพฺเพปิ สญฺชาติฏฺฐาเนน นิวุฏฺโฐกาเสน เอกสงฺคหํ คตา. "สพฺเพ หตฺถาโรหา อาคจฺฉนฺตุ, สพฺเพ อสฺสาโรหา อาคจฺฉนฺตุ, ๒- สพฺเพ รถิกา อาคจฺฉนฺตุ," "ยา จาวุโส วิสาข สมฺมาทิฏฺฐิ, โย จ สมฺมาสงฺกปฺโป. อิเม ธมฺมา ปญฺญากฺขนฺเธน สงฺคหิตา"ติ ๑- อยํ กิริยาสงฺคโห นาม. สพฺเพปิ ๕- เหเต ๖- อตฺตโน กิริยากรเณน เอกสงฺคหํ คตา. "จกฺขายตนํ กตมกฺขนฺธคณนํ คจฺฉตีติ. รูปกฺขนฺธคณนํ คจฺฉตีติ. หญฺจิ จกฺขายตนํ รูปกฺขนฺธคณนํ คจฺฉติ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ `จกฺขายตนํ รูปกฺขนฺเธน สงฺคหิตนฺ"ติ ๗- อยํ คณนสงฺคโห นาม. อยมิธาธิปฺเปโต. ตปฺปฏิปกฺเขน อสงฺคโห เวทิตพฺโพ. เตสํ วิกปฺปโต