๑. สังคหาสังคหปทนิทเทส
2. Niddesavaṇṇanā
1. Paṭhamanaya saṅgahāsaṅgahapadavaṇṇanā
1. Khandhapadavaṇṇanā
[6] Idāni pañcakkhandhādivasena nikkhittamātikaṃ "saṅgaho asaṅgaho"tiādīhi nayamātikāpadehi saddhiṃ yojetvā dassetuṃ rūpakkhandho katīhi khandhehītiādinā nayena niddesavāro āraddho. Tattha yasmā "saṅgaho asaṅgaho"tiādikāya nayamātikāya "tīhi saṅgaho. Tīhi asaṅgaho"ti nayamukhamātikā ṭhapitā, tasmā rūpakkhandhādīnaṃ saṅgahaṃ dassetuṃ katīhi khandhehi katīhāyatanehi katīhi dhātūhīti tīṇi khandhāyatanadhātupadāneva uddiṭṭhāni. Cattāri saccānītiādīsu ekampi na parāmaṭṭhaṃ. Yasmā ca "sabhāgo. Visabhāgo"ti evaṃ lakkhaṇamātikā ṭhapitā, tasmā imassa pañhassa vissajjane rūpakkhandho ekena khandhenātiādi vuttaṃ. Sabhāgā hi tassa ete khandhādayoti. Tattha ekena khandhenāti rūpakkhandheneva. Yañhi kiñci rūpaṃ rūpakkhandhasabhāgattā rūpakkhandhotveva saṅgahaṃ gacchatīti rūpakkhandheneva gahitaṃ. Taṃ rūpakkhandheneva paricchinnaṃ. Ekādasahāyatanehīti manāyatanavajjehi. Sabbopi hi rūpakkhandho dasāyatanāni dhammāyatanekadeso ca hoti, tasmā ekādasahāyatanehi gaṇito paricchinno. Ekādasahi dhātūhīti sattaviññāṇadhātuvajjāhi ekādasahi dhātūhi. Etāsu hi apariyāpannaṃ rūpaṃ nāma natthi.