๒. สังคหิเตนอสังคหิตปทนิทเทส

2. Dutiyanaya saṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā

[171] Idāni saṅgahitenaasaṅgahitapadaṃ bhājetuṃ cakkhvāyatanenātiādi āraddhaṃ. Tatridaṃ lakkhaṇaṃ:- imasmiñhi vāre yaṃ khandhapadena saṅgahitaṃ hutvā āyatanadhātupadehi asaṅgahitaṃ, khandhāyatanapadehi vā saṅgahitaṃ hutvā dhātupadena asaṅgahitaṃ, tassa khandhādīhi asaṅgahitaṃ pucchitvā vissajjanaṃ kataṃ. Tampana rūpakkhandhādīsu na yujjati. Rūpakkhandhena hi rūpakkhandhova saṅgahito, so ca aḍḍhekādasahi āyatanadhātūhi asaṅgahito nāma natthi. Vedanākkhandhena ca vedanākkhandhova saṅgahito, sopi dhammāyatanadhammadhātūhi asaṅgahito nāma natthi. Evaṃ asaṅgahitatāya abhāvato etāni aññāni ca evarūpāni manāyatanadhammā- yatanādīni padāni imasmiṃ vāre na gahitāni. Yāni pana padāni rūpekadesaṃ arūpena asammissaṃ viññāṇekadesañca aññena asammissaṃ dīpenti, tāni idha gahitāni. Pariyosāne ca:-

"dasāyatanā sattarasa dhātuyo

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สังคหิเตนอสังคหิตปทนิทเทส”