๓. อสังคหิเตนสังคหิตปทนิทเทส
3. Tatiyanaya asaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā
[179] Idāni asaṅgahitenasaṅgahitapadaṃ bhājetuṃ vedanākkhandhenātiādi āraddhaṃ. Tatridaṃ lakkhaṇaṃ:- imasmiṃ hi vāre yaṃ khandhapadena asaṅgahitaṃ hutvā āyatanadhātupadehi saṅgahitaṃ, tassa khandhādīhi saṅgahaṃ pucchitvā vissajjanaṃ kataṃ. Tampana rūpakkhandhaviññāṇakkhandhacakkhvāyatanādīsu na yujjati. Rūpakkhandhena hi cattāro khandhā khandhasaṅgahena asaṅgahitā. Tesu tena ekadhammopi āyatana- dhātusaṅgahena saṅgahito nāma natthi. Nanu ca vedanādayo dhammāyatanena saṅgahitāti. Saṅgahitā. Na pana rūpakkhandhova dhammāyatanaṃ. Rūpakkhandhato hi sukhumarūpamattaṃ dhammāyatanaṃ bhajati, tasmā ye dhammā dhammāyatanena saṅgahitā, na te rūpakkhandhena saṅgahitā nāma. Viññāṇakkhandhenapi itare cattāro khandhā asaṅgahitā. Tesu tena ekopi āyatanadhātusaṅgahena saṅgahito nāma
Evaṃ saṅgahitatāya abhāvato etāni aññāni ca evarūpāni cakkhvāyatanādīni padāni imasmiṃ vāre na saṅgahitāni. Yāni pana padāni viññāṇena vā oḷārikarūpena vā asammissaṃ dhammāyatanekadesaṃ dīpenti, tāni idha gahitāni. Tesaṃ idamuddānaṃ:-
"tayo khandhā tathā saccā indriyāni ca soḷasa