[22] Āyatanapadaniddesādīsu āyatanapadaniddese tāva cakkhvāyatanaṃ ekena khandhenāti ekena rūpakkhandhena ca ekena cakkhvāyatanena ca ekāya cakkhudhātuyā ca saṅgahitanti veditabbaṃ. Sotāyatanādīsupi imināva nayena saṅgahāsaṅgaho veditabbo. Asaṅkhataṃ khandhato ṭhapetvāti ettha pana yasmā asaṅkhataṃ dhammāyatanaṃ nāma nibbānaṃ, tañca khandhasaṅgahaṃ na gacchati, tasmā "khandhato ṭhapetvā"ti vuttaṃ. Catūhi khandhehīti rūpavedanāsaññāsaṅkhārakkhandhehi. Nibbānavajjaṃ hi dhammāyatanaṃ etehi saṅgahitaṃ. Viññāṇakkhandhena pana ṭhapetvā dhammāyatanadhammadhātuyo sesāyatanadhātūhi ca taṃ na saṅgayhati. Tena vuttaṃ "ekena khandhena ekādasahāyatanehi sattarasahi dhātūhi asaṅgahitan"ti. Yathā ca te heṭṭhā rūpakkhandhamūlakā, evamidhāpi cakkhvāyatanamūlakāva nayā veditabbā. Dukamattameva

@2 pāli., cha.Ma. cakkhāyatanaṃ. evamuparipi

@2-2 cha.Ma. ekena rūpakkhandheneva ekena cakkhāyataneneva ekāya cakkhudhātuyāva Pana pāliyaṃ dassetvā "dvādasāyatanānī"ti abhedatova pucchāvissajjanaṃ kataṃ. Dhātuniddesepi eseva nayo.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. สังคหาสังคหปทนิทเทส”