Te sabbepi ayapappaṭikopamāya dīpitā:- divasaṃ santattānampi hi ārakaṇṭakapipphalikanakhacchedanānaṃ ayomukhe haññamāne pappaṭikā uppajjitvāva parinibbāyati, evarūpo paṭhamo antarāparinibbāyī veditabbo. Kasmā? uppannasamanantarāva kilesaparinibbāyanato. Tato mahantatare ayomukhe haññamāne pappaṭikā ākāsaṃ ullaṅghitvā parinibbāyati, evarūpo dutiyo antarāparinibbāyī veditabbo. Kasmā? vemajjhaṃ appatvā parinibbāyanato. Tato mahantatare ayomukhe haññamāne pappaṭikā ākāsaṃ ullaṅghitvā nivattamānā paṭhaviyaṃ anupahaccatalā hutvā parinibbāyati, evarūpo tatiyo antarāparinibbāyī veditabbo. Kasmā? vemajjhaṃ patvā anupahacca parinibbāyanato. Tato mahantatare ayomukhe haññamāne pappaṭikā ākāsaṃ ullaṅghitvā paṭhaviyaṃ patitvā upahaccatalā hutvā parinibbāyati, evarūpo upahaccaparinibbāyī veditabbo. Kasmā? kālakiriyaṃ upagantvā āyugatiṃ khepetvā parinibbāyanato. Tato mahantatare ayomukhe haññamāne pappaṭikā paritte tiṇakaṭṭhe patitvā taṃ parittaṃ tiṇakaṭṭhaṃ jhāpetvā parinibbāyati, evarūpo asaṅkhāraparinibbāyī veditabbo. Kasmā? appayogena lahusāya gatiyā parinibbāyanato. Tato mahantatare ayomukhe haññamāne pappaṭikā vipule tiṇakaṭṭhapuñje patitvā taṃ vipulaṃ tiṇakaṭṭhapuñjaṃ jhāpetvā parinibbāyati, evarūpo sasaṅkhāraparinibbāyī veditabbo. Kasmā? sappayogena alahusāya gatiyā parinibbāyanato. Aparā mahantesu tiṇakaṭṭhapuñjesu patati,

@3 cha.Ma. kilesaparinibbānena parinibbāyanato 4 cha.Ma. daṭṭhabbo Tattha mahantesu tiṇakaṭṭhapuñjesu jhāyamānesu vītaccitaṅgāro vā jālā vā uppajjitvā kammārasālaṃ jhāpetvā gāmanigamanagararaṭṭhaṃ jhāpetvā samuddantaṃ patvā parinibbāyati, evarūpo uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī daṭṭhabbo. Kasmā? anekabhavabījavipphāraṃ phussa phussa byantīkatvā parinibbāyanato. Yasmā pana ārakaṇṭakādibhedaṃ khuddakampi mahantampi ayokapālameva, tasmā sutte sabbavāresu ayokapālantveva vuttaṃ. Yathāha:-

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๓๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “เอกกนิทเทส”