[151] Byañjanapadameva paramaṃ assāti padaparamo. Na tāya jātiyā dhammābhisamayo hotīti tena attabhāvena jhānaṃ vā vipassanaṃ vā maggaṃ vā phalaṃ vā nibbattetuṃ na sakkotīti attho.

[152] Yuttapaṭibhāṇādīsu paṭibhāṇaṃ vuccati ñāṇampi ñāṇassa upaṭṭhita- vacanampi, taṃ idhādhippetaṃ. Atthayuttaṃ kāraṇayuttañca paṭibhāṇamassāti yuttapaṭibhāṇo. Pucchitānantarameva sīghaṃ byākātuṃ asamatthatāya no muttaṃ paṭibhāṇamassāti no muttapaṭibhāṇo. Iminā nayena sesā veditabbā. Ettha pana paṭhamo kañci kālaṃ vīmaṃsitvā yuttameva pekkhati tipiṭakacūḷanāgatthero viya. So kira pañhaṃ puṭṭho pariggahetvā yuttapayuttakāraṇameva katheti.

Dutiyo pucchānantarameva yena vā tena vā vacanena paṭibāhati. Vīmaṃsitvāpi ca yuttaṃ na pekkhati catunikāyikapaṇḍitatissatthero viya. So kira pañhaṃ puṭṭho pañhāpariyosānampi nāgameti, yaṃ vā taṃ vā kathetiyeva, vacanatthaṃ panassa vīmaṃsiyamānaṃ katthaci na laggati.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๘๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”