Godhanādīnañca sattavidha- dhaññānañca pahūtatāya pahūtadhanadhaññe. Abhirūpoti sundararūPo. Dassanīyoti aññaṃ kammaṃ pahāya divasampi passitabbayutto. Pāsādikoti dassaneneva cittappasādāvaho. Paramāyāti uttamāya. Vaṇṇapokkharatāyāti pokkharavaṇṇatāya. Pokkharaṃ vuccati sarīraṃ, tassa vaṇṇasampattiyāti attho. Samannāgatoti upeto.

[169] Oṇatoṇatādīsu diṭṭhadhammikāya vā samparāyikāya vā sampattiyā virahito oṇato, nīco lāmakoti attho. Tabbipakkhato uṇṇato, ucco uggatoti attho. Sesamettha tamādīsu vuttanayeneva veditabbaṃ. Apica oṇatoṇatoti idāni nīco, āyatimpi nīcova bhavissati. Oṇatuṇṇatoti idāni nīco, āyatiṃ ucco bhavissati. Uṇṇatoṇatoti idāni ucco, āyatiṃ nīco bhavissati. Uṇṇatuṇṇatoti idāni ucco, āyatimpi ucco bhavissati.

[170] Rukkhūpamesu rukkho tāva pheggusāraparivāroti vanajeṭṭhakarukkho sayaṃ pheggu hoti, parivārarukkhā panassa sārā honti. Iminā nayena sesā veditabbā. Puggalesu pana sīlasāravirahena pheggutā sīlācārasamannāgamena ca sāratā veditabbā.

[171] Rūpappamāṇādīsu sampattiyuttarūpaṃ pamāṇaṃ karotīti rūpappamāṇo. Tattha pasādaṃ janetīti rūpappasanno. Kittisaddabhūtaṃ ghosaṃ pamāṇaṃ karotīti ghosappamāṇo. Ārohaṃ vātiādīsu pana ārohanti uccattanaṃ. Pariṇāhanti kisathūlabhāvāpagataṃ parikkhepasampattiṃ. Saṇṭhānanti aṅgapaccaṅgānaṃ dīgharassavaṭṭatādi- yuttaṭṭhānesu tathābhāvaṃ. Pāripūrinti yathāvuttappakārānaṃ anūnataṃ lakkhaṇaparipuṇṇa- bhāvaṃ vā. Paravaṇṇanāyāti parehi parammukhā nicchāritāya guṇavaṇṇanāya. Parathomanāyāti parehi thutivasena gāthādiupanibandhanena vuttāya thomanāya. Parapasaṃsanāyāti

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”