Dhammappamāṇassa sadevake loke asādhāraṇasīlādiguṇassa tathāgatassa sīlādiguṇato uttaripasādāvaho añño sīlādiguṇo nāma natthi. Iti bhagavā imaṃ catuppamāṇikaṃ lokasannivāsaṃ muṭṭhinā gahetvā viya ṭhitoti.

[173] Attahitāya paṭipannādīsu sīlasampannoti sīlena sampanno samannāgato. Samādhisampannotiādīsu eseva nayo. Ettha ca sīlaṃ lokiyalokuttaraṃ kathitaṃ. Tathā samādhipaññā ca. Vimutti arahattaphalavimutti. Vimuttiñāṇadassanaṃ ekūnavīsati- vidhaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ. No parantiādīsu pana parapuggalaṃ "tayāpi sīlasampannena bhavituṃ vaṭṭatī"ti vatvā yathā sīlaṃ samādiyati, evaṃ na samādapeti na gaṇhāpeti. Eseva nayo sabbattha. Etesu pana catūsu paṭhamo bahulattherasadiso hoti, dutiyo upanandasakyaputtasadiso, tatiyo sāriputtamoggallānattherasadiso, catuttho devadattasadisoti veditabbo.

[174] Attantapādīsu attānaṃ tapati dukkhāpetīti attantaPo. Attano paritāpanānuyogaṃ attaparitāpanānuyogaṃ. Acelakoti niccelo naggo. Muttācāroti visaṭṭhācāro, uccārakammādīsu lokiyakulaputtācārena virahito ṭhitakova uccāraṃ passāvaṃ vā karoti, khādati paribhuñjati. Hatthāvalekhanoti hatthe piṇḍamhi niṭṭhite jivhāya hatthaṃ avalekhati, uccāraṃ vā katvā hatthasmiṃyeva daṇḍakasaññī hutvā hatthena avalekhatīti dasseti. Te kira daṇḍakaṃ sattoti paññapenti. Tasmā tesaṃ paṭipadaṃ pūrento evaṃ karoti. Bhikkhāgahaṇatthaṃ "ehi bhaddante"ti vutto na etīti naehibhaddantiko. "tenahi tiṭṭha bhaddante"ti vuttopi na tiṭṭhatīti natiṭṭhabhaddantiko. Tadubhayampi hetaṃ titthiyā "etassa vacanaṃ kataṃ bhavissatī"ti na karonti. Abhihaṭanti puretaraṃ gahetvā āhaṭabhikkhaṃ. Uddissa katanti "idaṃ

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๙๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุกกนิทเทส”