[๙๒] กตโม จ ปุคฺคโล กาเมสุ จ ภเวสุ จ อวีตราโค โสตาปนฺนสกทาคามิโน อิเม วุจฺจนฺติ ปุคฺคลา กาเมสุ จ ภเวสุ จ อวีตราคา ฯ กตโม จ ปุคฺคโล กาเมสุ วีตราโค ภเวสุ อวีตราโค อนาคามี อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล กาเมสุ วีตราโค ภเวสุ อวีตราโค ฯ กตโม จ ปุคฺคโล กาเมสุ จ ภเวสุ จ วีตราโค อรหา อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล กาเมสุ จ ภเวสุ จ วีตราโค ฯ

[๙๓] กตโม จ ปุคฺคโล ปาสาณเลขูปโม อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ โส จ ขฺวสฺส โกโธ จิรํ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ เสยฺยถาปิ นาม ปาสาเณ เลขา น ขิปฺปํ ลุชฺชติ วาเตน วา อุทเกน วา จิรฏฺฐิติกา โหติ เอวเมว อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ โส จ ขฺวสฺส โกโธ จิรํ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล ปาสาณเลขูปโม ฯ กตโม จ ปุคฺคโล ปฐวีเลขูปโม อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ โส จ ขฺวสฺส โกโธ น จิรํ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ เสยฺยถาปิ นาม ปฐวิยา เลขา ขิปฺปํ ลุชฺชติ วาเตน วา อุทเกน วา น จิรฏฺฐิติกา โหติ เอวเมว อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ โส จ ขฺวสฺส โกโธ น จิรํ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล ปฐวีเลขูปโม ฯ กตโม จ ปุคฺคโล อุทกเลขูปโม อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อคาเฬฺหนปิ วุจฺจมาโน ผรุเสนปิ วุจฺจมาโน อมนาเปนปิ วุจฺจมาโน สํสนฺทติ เจว สนฺธียติ เจว สมฺโมทติ เจว เสยฺยถาปิ นาม อุทเก เลขา ขิปฺปํ ลุชฺชติ น จิรฏฺฐิติกา โหติ เอวเมว อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อคาเฬฺหนปิ วุจฺจมาโน ผรุเสนปิ วุจฺจมาโน อมนาเปนปิ วุจฺจมาโน สํสนฺทติ เจว สนฺธียติ เจว สมฺโมทติ เจว อยํ วุจฺจติ ปุคฺคโล อุทกเลขูปโม ฯ ตตฺถ กตเม ตโย โปตฺถกูปมา ปุคฺคลา ฯ

[๙๔] ตโย โปตฺถกา นโวปิ โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ เจว โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ มชฺฌิโมปิ โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ เจว โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ ชิณฺโณปิ โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ เจว โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ ฯ ชิณฺณมฺปิ โปตฺถกํ อุกฺขลิปริมชฺชนํ วา กโรนฺติ สงฺการกูเฏ วา นํ ฉฑฺเฑนฺติ ฯ

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๑๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติกนิทเทส