อรรถกถาวิตักกานุปติติกถา

ว่าด้วยจิตเนื่องด้วยวิตก

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องจิตเนื่องด้วยวิตก คือหมายความว่าจิตตกไปตามวิตก หรือเรียกว่าเกิดขึ้นตามวิตก. ในเรื่องนั้น ชื่อว่าจิตที่เนื่องด้วยวิตก มี ๒ อย่าง คือโดยอารมณ์อย่างหนึ่ง โดยสัมปโยคะอย่างหนึ่ง.

ใน ๒ อย่างนั้น จิตทั้งหมดชื่อว่าเป็นธรรมเนื่องด้วยวิตกพึงมี เพราะความไม่มีการกำหนดแน่ว่า ชื่อว่าจิตดวงโน้นมีอารมณ์เป็นไปกับวิตก ดังนี้ แต่จิตทั้งปวงนั้น ชื่อว่าไม่เนื่องด้วยวิตกเพราะสภาพแห่งจิตที่วิปปยุตกับวิตกมีอยู่ ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอุตตราปถกะทั้งหลายว่า จิตทั้งปวงเนื่องด้วยวิตก โดยไม่แปลกกันเลย เพราะไม่ทำการวิภาคเนื้อความนี้ด้วยประการฉะนี้ ดังนี้ คำถามของสกวาที หมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.