ในคำเหล่านั้น คำว่า ความพอใจเกี่ยวด้วยกามคุณนั้น ได้แก่ เกี่ยวพร้อมเฉพาะแล้วด้วยกามคุณ คือมีกามคุณเป็นอารมณ์.

ในคำทั้งหลายว่า ก็ต้องไม่กล่าวว่า กามคุณ ๕ เท่านั้น นี้ความว่า บรรดาธรรมทั้งหลายมีความพอใจเกี่ยวด้วยกามคุณนั้นเป็นต้น มีอยู่ ท่านก็ไม่ควรกล่าวว่ากามคุณ ๕ เท่านั้น เป็นกามธาตุ.

อธิบายว่า ก็ธรรมทั้งหลายมีความพอใจเป็นต้นแม้เหล่านี้ ชื่อว่ากามด้วย ชื่อว่าธาตุด้วย เพราะอรรถว่าเป็นสิ่งที่น่าปรารถนา แม้เพราะเหตุนี้จึงชื่อว่ากามธาตุ ฉันทะเป็นต้นชื่อว่าธาตุ อันบัณฑิตนับพร้อมแล้วว่ากาม เพราะอรรถว่าเป็นการชอบใจ แม้เพราะเหตุนี้ก็ชื่อว่า กามธาตุ.

คำว่า จักขุของมนุษย์ทั้งหลาย เป็นต้น สกวาทีกล่าวเพื่อแสดงถึงวัตถุกาม.

เล่มที่ ๓๗ กถาวัตถุ๔๐๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “กามคุณกถา”