๒. ปจฺจนีกานุโลมวณฺณนา

[๑๔] เอวเมตานิ ตีณิ มุขานิ ๑- อนุโลมปจฺจนีกปญฺจเก อนุโลมมตฺตวเสเนว ตาว ปฏิปาฏิยา ภาเชตฺวา ปุน ปจฺจนีกานุโลมปญฺจเก ปจฺจนีกมตฺตวเสเนว ภาเชตุํ ปุคฺคโล นุปลพฺภตีติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ อนุโลมปญฺจกสฺส ปาลิยํ สงฺขิปิตฺวา อาคเต ปจฺจนีเก วุตฺตนเยเนว ปจฺจนีกสฺส จ ปาลิยํ สงฺขิปิตฺวา อาคเต อนุโลเม วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ. เอตฺตาวตา สุทฺธิกสฺส เจว อิเมสญฺจ ติณฺณนฺติ จตุนฺนํ สจฺฉิกฏฺฐานํ เอเกกสฺมึ สจฺฉิกฏฺเฐ อนุโลมปจฺจนีกสฺส ปจฺจนีกานุโลมสฺส จาติ ทฺวินฺนํ ทฺวินฺนํ ปจฺจนีกานํ วเสน อยํ อฏฺฐมุขา นาม วาทยุตฺติ นิทฺทิฏฺฐา โหตีติ เวทิตพฺพา. ยา เอเกกสฺมึ ปกฺเข ๒- เอเกกสฺส นิคฺคหสฺส วเสน อฏฺฐกนิคฺคโหติ ปาลิยํ ลิขิยติ, ตตฺเถตํ วุจฺจติ:-

"เอวํ จตุพฺพิเธ ปเญฺห ปญฺจกทฺวยเภทโต

เอสา อฏฺฐมุขา นาม วาทยุตฺติ ปกาสิตา.