๓. นิรยปาลกถาวณฺณนา

[๘๖๖] อิทานิ นิรยปาลกถา นาม โหติ. ตตฺถ "นิรเย เนรยิกกมฺมาเนว นิรยปาลรูเปน ๑- วเธนฺติ, นตฺถิ นิรยปาลา นาม สตฺตา"ติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ "ยทิ ตตฺถ นิรยปาลา น สิยุํ, กมฺมกรณาปิ ๒- น ภเวยฺยุํ. กรณิเกสุ หิ สติ กรณา"ติ โจเทตุํ นตฺถิ นิรเยสูติอาทิมาห.

[๘๖๗-๘๖๘] อตฺถิ มนุสฺเสสูติ ปจฺจกฺเขน ญาปนตฺถํ วุตฺตํ. ยถา หิ มนุสฺเสสุ สติ กรณิเกสุ กรณา, เอวํ ตตฺถาปีติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย. อตฺถิ นิรเยสูติ ปุจฺฉา ปรวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. น เวสฺสภู โนปิ จ เปตฺติราชาติ ปรวาทินา สกสมยโต สุตฺตํ อาภตํ. ตมฺปน สาสนาวจริกนฺติ สกวาทินา อนุญฺญาตํ. ตตฺถ เวสฺสภูติ เอโก เทโว. เปตฺติราชาติ ปิตฺติวิสเย เปตมหิทฺธิโก. โสมาทโย ปากฏาเอว. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- อตฺตโน กมฺเมหิ อิโต ปนุณฺณํ ๓- ปรโลกํ ปตฺตํ ปุริสํ น เอเต เวสฺสภูอาทโย หนนฺติ. เยหิ ปน โส กมฺเมหิ