๕. วจีเภทกถาวณฺณนา

[๓๒๖] อิทานิ วจีเภทกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ "โสตาปตฺติมคฺคกฺขเณ ปฐมชฺฌานํ สมาปนฺนสฺส ทุกฺขนฺติ วาจา ภิชฺชตี"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ เอตรหิ ปุพฺพเสลิยาทีนํ, เต สนฺธาย สมาปนฺนสฺส อตฺถิ วจีเภโทติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ลทฺธิยํ ฐตฺวา ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส. ปุน สพฺพตฺถาติ ตโย ภเว สนฺธาย ปุฏฺโฐ อรูปํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. สพฺพทาติ กาลวเสน ปุฏฺโฐ ปฐมมคฺคกฺขเณ ปฐมชฺฌานิกสมาปตฺติโต อญฺญํ สพฺพํ สมาปตฺติกาลํ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. สพฺเพสํ สมาปนฺนานนฺติ ปุฏฺโฐ โลกิยสมาปตฺติโย สมาปนฺเน สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. สพฺพสมาปตฺตีสูติ ปุฏฺโฐ ทุติยชฺฌานิกํ ๑- โลกุตฺตรํ สพฺพญฺจ โลกิยสมาปตฺตึ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ.

กายเภโทติ อภิกฺกมาทิวเสน ปวตฺตา กายวิญฺญตฺติ. อิทํ "ยานิ จิตฺตานิ วจีวิญฺญตฺตึ สมุฏฺฐาเปนฺติ, ตาเนว กายวิญฺญตฺตึ, เอวํ สนฺเต กสฺมา กายเภโทปิ น โหตี"ติ โจทนตฺถํ ปุจฺฉติ, อิตโร ลทฺธิวเสน ปฏิกฺขิปติ เจว ปฏิชานาติ จ. อิทานิ ยทิ โส มคฺคกฺขเณ "ทุกฺขนฺ"ติ วาจํ ภาสติ, "สมุทโย"ติอาทิกมฺปิ ภาเสยฺย. ยทิ วา ตํ น ภาสติ, อิตรมฺปิ น ภาเสยฺยาติ โจทนตฺถํ ทุกฺขนฺติ ชานนฺโตติอาทโย ปญฺหา วุตฺตา, อิตโร ปน อตฺตโน ลทฺธิวเสเนว ปฏิชานาติ