๕. ปญฺจมวคฺค

๑. วิมุตฺติกถาวณฺณนา

[๔๑๘] อิทานิ วิมุตฺติกถา นาม โหติ. ตตฺถ วิปสฺสนา, มคฺโค, ผลํ, ปจฺจเวกฺขณญาณนฺติ ๒- จตุนฺนํ ญาณานํ วิมุตฺติญาณนฺติ นามํ. เตสุ วิปสฺสนาญาณํ นิจฺจนิมิตฺตารมฺมณาทีหิ วา ๓- วิมุตฺตตฺตา ตทงฺควิมุตฺติภาเวน วา วิมุตฺตตฺตา วิมุตฺติญาณํ. มคฺโค สมุจฺเฉทวิมุตฺติ, ผลํ ปฏิปฺปสฺสทฺธิวิมุตฺติ, ปจฺจเวกฺขณ- ญาณมฺปน วิมุตฺตึ ชานาตีติ วิมุตฺติญาณํ. เอวํ จตุพฺพิเธ วิมุตฺติญาเณ นิปฺปริยาเยน ผลญาณเมว วิมุตฺตํ, ๔- เสสานิ "วิมุตฺตานี"ติ วา "อวิมุตฺตานี"ติ วา น วตฺตพฺพานิ. ตสฺมา "อิทนฺนาม วิมุตฺติญาณํ วิมุตฺตนฺ"ติ อวตฺวา อวิเสเสเนว "วิมุตฺติญาณํ วิมุตฺตนฺ"ติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. ๕- ปุน ยงฺกิญฺจีติ ปุฏฺโฐ ปจฺจเวกฺขณาทีนิ สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ. ปฏิปนฺนสฺสาติ ปุฏฺโฐ มคฺคญาณสฺส อนาสวตํ สนฺธาย