๗. จิตฺตฏฺฐิติกถาวณฺณนา

[๓๓๕] อิทานิ จิตฺตฏฺฐิติกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ สมาปตฺติจิตฺตญฺเจว ภวงฺคจิตฺตญฺจ อนุปฺปพนฺเธน ปวตฺตมานํ ทิสฺวา "เอกเมว จิตฺตํ จิรํ ติฏฺฐตี"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ เอตรหิ เหฏฺฐา วุตฺตปฺปเภทานํ อนฺธกานํ, ตํลทฺธิวิโสธนตฺถํ เอกํ, จิตฺตํ ทิวสํ ๑- ติฏฺฐตีติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. ๒- อุปฑฺฒทิวโส อุปฺปาทกฺขโณติ เอตฺถ ฐิติกฺขณํ อนามสิตฺวา "อนิจฺจา วต สงฺขารา, อุปฺปาทวยธมฺมิโน"ติ ๓- เทสนานเยน อุปฺปาทวยวเสเนว ปุจฺฉา กตา.

เต ธมฺมา จิตฺเตน ลหุปริวตฺตาติ ปุฏฺโฐ จิตฺตโต ลหุตรปริวตฺติโน ธมฺเม อปสฺสนฺโต ปฏิกฺขิปติ. ทุติยํ ปุฏฺโฐ ยสฺส จิตฺตสฺส ทีฆฏฺฐิตึ อิจฺฉติ, ตํ สนฺธาย ปฏิชานาติ. ยาวตายุกํ ติฏฺฐตีติ ปเญฺหสุ "จูฬาสีติสหสฺสานิ, กปฺปา ติฏฺฐนฺติ เย มรู"ติอาทิวจนวเสน ๔- อรูปโต ๕- อญฺญตฺร ปฏิกฺขิปติ, อรูเป ปฏิชานาติ. มุหุตฺตํ มุหุตฺตํ อุปฺปชฺชตีติ ปเญฺห ปรวาทิสฺส "อุปฺปาทวยธมฺมิโน"ติอาทิ- สุตฺตวิโรธภเยน ปฏิชานาติ. ฐิตึ ปนสฺส ลทฺธิวเสน อิจฺฉติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

จิตฺตฏฺฐิติกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.