[๑๑๕] นิคโฬติ สงฺขลิกพนฺธนํ. เนคฬิโกติ เตน พนฺธเนน ๑- พนฺธโก. ยสฺส รูปํ โส รูปวาติ ยสฺมา ยสฺส รูปํ โส รูปวา โหติ, ตสฺมา ยถา น นิคโฬ ฯเปฯ อญฺโญ รูปวาติ อตฺโถ.

[๑๑๖] จิตฺเต จิตฺเตติอาทีสุ สราคาทิจิตฺตวเสน สราคาทิตํ สนฺธาย จิตฺตานุปสฺสนาวเสน ปฏิชานาติ. ชายตีติอาทินา นเยน ปุฏฺโฐ ปุคฺคลสฺส ขณิกภาวํ อนิจฺฉนฺโต ปฏิกฺขิปติ. "โส"ติ วา "อญฺโญ"ติ วา ปุฏฺโฐ สสฺสตุจฺเฉทภยา ๒- ปฏิกฺขิปติ. ปุน น วตฺตพฺพํ "กุมารโก"ติ วา "กุมาริกา"ติ วา ปุฏฺโฐ โลกโวหารสมุจฺเฉทภเยน วตฺตพฺพนฺติ ปฏิชานาติ. เสสเมตฺถ ปากฏเมว.

[๑๑๘] อิทานิ ปรวาที อญฺเญนากาเรน ลทฺธึ ปติฏฺฐาเปตุกาโม น วตฺตพฺพํ ปุคฺคโล อุปลพฺภตีติอาทิมาห. ตตฺถ น วตฺตพฺพนฺติ กินฺเต อิมินา เอวํ พหุนา อุปาทาปญฺญตฺตานุโยเคน, อิทนฺตาว วเทหิ, กึ น วตฺตพฺพํ

"ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมตฺเถนา"ติ. ตโต สกวาทินา อามนฺตาติ วุตฺเต นนุ โย ปสฺสตีติอาทิมาห. ตตฺถ โยติ ปุคฺคโล. ยนฺติ รูปํ. เยนาติ จกฺขุนา. โสติ ปุคฺคโล. ตนฺติ รูปํ. เตนาติ จกฺขุนา. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- นนุ โย ยํ รูปํ เยน จกฺขุนา ปสฺสติ, โส ตํ รูปํ เตน จกฺขุนา ปสฺสนฺโต ปุคฺคโลติ. สกวาที กิญฺจาปิ จกฺขุวิญฺญาณสฺส นิสฺสยภาวํ คจฺฉนฺตํ จกฺขุเมว รูปํ ปสฺสติ, ตถา โสตเมว สทฺทํ สุณาติ ฯเปฯ มโนวิญฺญาณเมว ๓- ธมฺมํ วิชานาติ, "อตฺถิ อรหโต จกฺขุ, ปสฺสติ อรหา จกฺขุนา รูปนฺ"ติอาทิสมฺมติวเสน ปน อามนฺตาติ ปฏิชานาติ.

เล่มที่ ๓๗ กถาวัตถุ๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “อุปาทาปัญญัตตานุโยค”