Dutiyapañhe yasmā taṃ paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hontaṃ "hutvā hotī"ti saṅkhyaṃ gataṃ, tasmā paṭijānāti. Atha naṃ sakavādī "yadi te taññeva paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hontaṃ `hutvā hotī'ti saṅkhyaṃ gataṃ, puna hutvā hoti, yaṃ

Itaro "yaṃ natthi, taṃ natthitāyaeva paccuppannaṃ na hutvā atītaṃ na hotīti nahutvānahoti nāma tāva hotu, puna nahutvānahotibhāvo panassa kuto"ti maññamāno paṭikkhipati. Ubhayaṃ ekato katvā āgate tatiyapañhepi iminā upāyena yojanā kātabbā.

Aparo nayo:- yadi taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ, anāgatassa paccuppanne vutto hotibhāvo paccuppannassa ca anāgate vutto hutvābhāvo āpajjati, evaṃ sante anāgatampi hutvāhoti nāma, paccuppannampi hutvāhotiyeva nāma, tena taṃ pucchāmi "kinte etesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī"ti. Itaro "taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan"ti pañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiyapañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti. Atha naṃ sakavādī "taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan"ti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattetvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati. Tassattho:- nanu "tayā taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannan"ti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena anāgatassa hotibhāvo paccuppannassa ca hutvābhāvo paṭikkhittoti. Tena anāgataṃ na hoti nāma, paccuppannaṃ na hutvā nāma.

Dutiyapañhe ca taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti paṭiññātaṃ, evaṃ sante anāgatampi na hutvā na hoti nāma, paccuppannampi na hutvā na hotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāmi "kinte etesu ekekaṃ na hutvā na hoti na hutvā na hotī"ti. Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ nahutvānahotibhāvaṃ apassanto na hevanti paṭikkhipati.