Uppādakkhaṇapañhe yadi ekameva cittaṃ vimuttañca vimuccamānañca, ekasmiṃ khaṇe vimuttaṃ ekasmiṃ vimuccamānaṃ āpajjati. Kinte evarūpaṃ cittanti attho.
[367] Suttasādhane paṭhamasuttaṃ paravādissa. Tatrassāyamadhippāyo:- vimuccatīti vippakataniddeso, tasmā yaṃ tassa yogino evaṃ jānato evaṃ passato etehi āsavehi cittaṃ vimuccati, taṃ vimuccamānaṃ nāma hotīti. Dutiyasuttaṃ sakavādissa. Tatrassāyamadhippāyo:- yadi te vimuccatīti vacanato vimuttaṃ vimuccamānaṃ, idha vimuccatīti vacanābhāvato vimuttameva siyā, na vimuccamānanti.
Idāni "yathā te vippakatavimuttitāya vimuccamānaṃ, kiṃ evaṃ vippakatarāgāditāya rajjamānādīnipi atthī"ti codanatthaṃ puna atthi cittantiādi āraddhaṃ. Paravādināpi tathārūpaṃ cittaṃ apassantena sabbaṃ paṭikkhittaṃ. Atha naṃ sakavādī "dveyeva koṭiyo, tatiyā natthī"ti anubodhento nanu rattañceva arattañcātiādimāha. Tassattho:- nanu bhadramukha rāgasampayuttaṃ cittaṃ rattaṃ, vippayuttaṃ arattanti dveyeva koṭiyo, rajjamānaṃ nāma tatiyā koṭi natthīti. Duṭṭhādīsu eseva nayo. Atha naṃ āmantāti paṭijānitvā cittavimuttipakkhepi dveyeva koṭiyo dassetuṃ hañci rattañcevātiādimāha. Tassattho:- yadi etā dve koṭiyo sampaṭicchasi, avimuttañceva vimuttañcāti imānipi sampaṭiccha. Kilesasampayuttañhi cittaṃ