สุญญตากถา

2. Suññatākathāvaṇṇanā

[832] Idāni suññatākathā nāma hoti. Tattha suññatāti dve suññatā khandhānañca anattalakkhaṇaṃ nibbānañca. Tesu anattalakkhaṇaṃ tāva ekaccaṃ ekena pariyāyena siyā saṅkhārakkhandhapariyāpannaṃ, nibbānaṃ apariyāpannameva. Imaṃ pana vibhāgaṃ aggahetvā "suññatā saṅkhārakkhandhapariyāpannā"ti yesaṃ laddhi seyyathāpi andhakānaṃ, te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Animittanti sabbanimittarahitaṃ nibbānaṃ. "appaṇihito"tipi tasseva nāmaṃ. Kasmā panetaṃ ābhatanti? avibhajjavādīvāde dosāropanatthaṃ. Yassa hi avibhajitvā "ekadeseneva suññatā saṅkhārakkhandhapariyāpannā"ti laddhi, tassa nibbānampi saṅkhārakkhandhapariyāpannanti āpajjati. Imassa dosassāropanatthaṃ "animittaṃ appaṇihitan"ti ābhataṃ. Itaro tassa pariyāpannabhāvaṃ anicchanto paṭikkhipati. Saṅkhārakkhandho na aniccotiādi nibbānasaṅkhātāya suññatāya aniccabhāvāpatti- dosassa dassanatthaṃ vuttaṃ.

[833] Saṅkhārakkhandhassa suññatāti "yadi aññassa khandhassa suññatā aññakkhandhapariyāpannā, saṅkhārakkhandhasuññatāyapi sesakkhandhapariyāpannāya bhavitabban"ti codanatthaṃ suttaṃ. Saṅkhārakkhandhassa suññatā na vattabbātiādi "yadi saṅkhārakkhandhasuññatā sesakkhandhapariyāpannā na hoti, sesakkhandhasuññatāpi saṅkhārakkhandhapariyāpannā na hotī"ti paṭilomadassanatthaṃ vuttaṃ.

[834] Suññamidaṃ bhikkhave saṅkhārāti suttaṃ parasamayato ābhataṃ. Tattha saṅkhārāti "sabbe saṅkhārā aniccā"ti āgataṭṭhāne viya pañcakkhandhā, teva attattaniyasuññattā suññatāti sāsanāvacaraṃ hoti, na virujjhati, tasmā anuññātaṃ. Yasmā panetaṃ na suññatāya saṅkhārakkhandhapariyāpannabhāvaṃ dīpeti, tasmā asādhakanti.

เล่มที่ ๓๗ กถาวัตถุ๓๗๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “สุญญตากถา”