อปรินิปผันนกถา
9. Aparinipphannakathāvaṇṇanā
[917-918] Idāni aparinipphannakathā nāma hoti. Tattha
"dukkhameva hi sambhoti dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca
nāññatra dukkhā sambhoti *- nāññatra dukkhā nirujjhatī"ti vacanaṃ nissāya dukkhaññeva parinipphannaṃ, sesā khandhāyatanadhātuindriyadhammā aparinipphannāti yesaṃ laddhi seyyathāpi ekaccānaṃ uttarāpathakānañceva hetuvādānañca, te sandhāya rūpaṃ aparinipphannanti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ "sace rūpaṃ aparinipphannaṃ, na aniccādisabhāvaṃ siyā"ti codetuṃ rūpaṃ nāniccantiādimāha. Itaro tathārūpaṃ rūpaṃ apassanto paṭikkhipati. Sakavādī nanu rūpaṃ aniccantiādivacanena tassa ekaṃ laddhiṃ paṭisedhetvā dutiyaṃ pucchanto dukkhaññeva parinipphannantiādimāha. Athassa tampi laddhiṃ paṭisedhetuṃ nanu yadaniccantiādimāha. Tatrāyaṃ adhippāyo:- na kevalañhi paṭhamasaccameva dukkhaṃ, yampana kiñci aniccaṃ, taṃ dukkhameva. Rūpañca aniccaṃ, tasmā tampi parinipphannaṃ. Iti yaṃ tvaṃ vadesi "rūpaṃ aparinipphannaṃ, dukkhaññeva parinipphannan"ti, taṃ no vata re vattabbe "dukkhaññeva parinipphannan"ti. Vedanādimūlikādīsupi yojanāsu eseva nayo. Dhammāyatanadhammadhātūsu pana ṭhapetvā nibbānaṃ sesadhammānaṃ vasena aniccatā veditabbā. Indriyāni aniccānevāti.