๓. ปริญฺญาวารวณฺณนา

[๒๐๖-๒๐๘] ตทนนฺตรํ ๓- ปริญฺญาวาเรปิ ฉเฬว กาลเภทา, อนุโลม- ปฏิโลมโต เทฺวเยว นยา, ปุคฺคลวาโร โอกาสวาโร ปุคฺคโลกาสวาโรติ อิเมสุ ปน ตีสุ ปุคฺคลวาโรว ลพฺภติ, น อิตเร เทฺว. กึการณา? สทิส- วิสฺสชฺชนตาย. โย หิ โกจิ ปุคฺคโล ยตฺถ กตฺถจิ ฐาเน รูปกฺขนฺธญฺเจ ปริชานาติ, เวทนากฺขนฺธมฺปิ ปริชานาติเยว. เวทนากฺขนฺธญฺเจ ปริชานาติ, รูปกฺขนฺธมฺปิ

อถวา ปริญฺญากิจฺจํ นาม ปุคฺคลสฺเสว โหติ, โน โอกาสสฺส, ปุคฺคโลว ปริชานิตุํ สมตฺโถ, โน โอกาโสติ ปุคฺคลวาโร เจตฺถ ๑- คหิโต, น โอกาสวาโร. ตสฺส ปน อคฺคหิตตฺตา ตทนนฺตโร ปุคฺคโลกาสวาโร ลพฺภมาโนปิ น คหิโต. ๒- โย ปเนส ปจฺจุปฺปนฺเน กาเล ปุคฺคลวาโร คหิโต, ตตฺถ ๒- รูปกฺขนฺธมูลกานิ จตฺตาริ, เวทนากฺขนฺธมูลกานิ ตีณิ, สญฺญากฺขนฺธมูลกานิ เทฺว, สงฺขารกฺขนฺธมูลกํ เอกนฺติ เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว อนุโลมนเย อคฺคหิตคฺคหเณน ทส ยมกานิ ปฏิโลมนเย ทสาติ วีสติ, ตถา เสเสสุปีติ เอเกกสฺมึ กาเล วีสติ วีสติ กตฺวา ฉสุ กาเลสุ วีสยมกสตํ จตฺตาฬีสานิ เทฺว ปุจฺฉาสตานิ อสีตฺยาธิกานิ จตฺตาริ อตฺถสตานิ จ โหนฺตีติ อิทเมตฺถ ปาลิววตฺถานํ.