๒. ปวตฺติวารวณฺณนา

[๑๘-๒๑] อิธาปิ จ ปวตฺติวารสฺส อุปฺปาทวาราทีสุ ตีสุ อนฺตรวาเรสุ เอเกกสฺมึ ฉเฬว กาลเภทา, เตสํ เอเกกสฺมึ กาเล ปุคฺคลวาราทโย ตโย วารา, เต สพฺเพปิ อนุโลมปฏิโลมนยวเสน ทุวิธาว โหนฺติ. ตตฺถ ปจฺจุปฺปนฺนกาเล

ตตฺถ จกฺขฺวายตนมูลเกสุ เอกาทสสุ "ยสฺส จกฺขฺวายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ ฆานายตนํ รูปายตนํ มนายตนํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชตี"ติ อิมานิ ปญฺเจว วิสฺสชฺชิตานิ. เตสุ ปฐมํ วิสฺสชฺชิตพฺพํ ตาว วิสฺสชฺชิตํ. ทุติยํ กิญฺจาปิ ปฐเมน สทิสวิสฺสชฺชนํ, จกฺขุโสตายตนานํ ปวตฺติฏฺฐาเน ปน ฆานายตนสฺส น เอกนฺเตน ปวตฺติโต "กถํ นุ โข เอตํ วิสฺสชฺเชตพฺพนฺ"ติ วิมตินิวารณตฺถํ วิสฺสชฺชิตํ. รูปายตนมนายตนธมฺมายตเนหิ สทฺธึ ตีณิ ยมกานิ อสทิสวิสฺสชฺชนตฺตา วิสฺสชฺชิตานิ. เสเสสุ ชิวฺหายตนกายายตเนหิ ตาว สทฺธึ เทฺว ยมกานิ ปุริเมหิ ทฺวีหิ สทฺธึ สทิสวิสฺสชฺชนานิ. สทฺทายตนสฺส ปฏิสนฺธิกฺขเณ อนุปฺปตฺติโต เตน สทฺธึ ยมกสฺส วิสฺสชฺชนเมว นตฺถิ. คนฺธรสโผฏฺฐพฺพา- ยตเนหิปิ สทฺธึ ตีณิ ยมกานิ ปุริเมหิ ทฺวีหิ สทฺธึ ๑- สทิสวิสฺสชฺชนาเนว