@๒ ม.มู. ๑๒/๔๖๓/๔๑๓ ๓ ม.มู. ๑๒/๔๖๓/๔๑๓, สํ.สฬา. ๑๘/๕๖๒/๓๖๑ (สฺยา)

[๒-๗] อิทานิ กาโย กายสงฺขาโรติ ปทโสธนวาโร อารทฺโธ, ตสฺส อนุโลมนเย ตีณิ, ปฏิโลมนเย ตีณีติ ฉ ยมกานิ. ปทโสธนมูลจกฺกวาเร เอเกกสงฺขารมูลกานิ เทฺว เทฺว กตฺวา อนุโลมนเย ฉ, ปฏิโลมนเย ฉาติ ทฺวาทส ยมกานิ. สุทฺธสงฺขารวาเร ปน ยถา สุทฺธขนฺธวาราทีสุ "รูปํ ขนฺโธ, ขนฺโธ รูปํ. จกฺขุ อายตนํ, อายตนํ จกฺขู"ติอาทินา นเยน ยมกานิ วุตฺตานิ, เอวํ "กาโย สงฺขาโร, สงฺขารา กาโย"ติ อวตฺวา "กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร, วจีสงฺขาโร กายสงฺขาโร"ติอาทินา นเยน กายสงฺขารมูลกานิ เทฺว, วจีสงฺขารมูลกํ เอกนฺติ อนุโลเม ตีณิ, ปฏิโลเม ตีณีติ สพฺพานิปิ สุทฺธิกวาเร ฉ ยมกานิ วุตฺตานิ. กึการณา? สุทฺธิกเอเกกปทวเสน อตฺถาภาวโต. ยถา หิ ขนฺธยมกาทีสุ รูปาทิวิสิฏฺฐานํ ขนฺธานํ จกฺขฺวาทิวิสิฏฺฐานญฺจ อายตนาทีนํ อธิปฺเปตตฺตา "รูปํ ขนฺโธ, ขนฺโธ รูปํ. จกฺขุ อายตนํ, อายตนา จกฺขู"ติ สุทฺธิกเอเกกปทโสธนวเสน ๑- อตฺโถ อตฺถิ, เอวมิธ "กาโย สงฺขาโร, สงฺขารา กาโย"ติ นตฺถิ. กายสงฺขาโรติ ปน ทฺวีหิปิ ปเทหิ เอโกว อตฺโถ ลพฺภติ. อสฺสาโส วา ปสฺสาโส วาติ สุทฺธิกเอเกกปทโสธนวเสน ๑- อตฺถาภาวโต "กาโย สงฺขาโร, สงฺขารา กาโย"ติ น วุตฺตํ, "กาโย กายสงฺขาโร"ติอาทิ ปน วตฺตพฺพํ สิยา, ตมฺปิ กายวจีจิตฺตปเทหิ อิธ อธิปฺเปตานํ สงฺขารานํ อคฺคหิตตฺตา น ยุชฺชติ. สุทฺธสงฺขารวาโร เหส. ปทโสธเน ปน วินาปิ อตฺเถน วจนํ น ๒- ยุชฺชตีติ ตตฺถ โส นโย คหิโต. อิธ ปน กายสงฺขารสฺส วจีสงฺขาราทีหิ วจีสงฺขารสฺส จ จิตฺตสงฺขาราทีหิ จิตฺตสงฺขารสฺส จ กายสงฺขาราทีหิ อญฺญตฺตา "กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร, วจีสงฺขาโร กายสงฺขาโร"ติ เอเกกสงฺขารมูลกานิ เทฺว เทฺว กตฺวา ฉ ยมกานิ ยุชฺชนฺติ. เตสุ อคฺคหิตคฺคหเณน ตีเณว ลพฺภนฺติ. ตสฺมา ตาเนว ทสฺเสตุํ อนุโลมนเย ตีณิ, ปฏิโลมนเย ตีณีติ ฉ ยมกานิ วุตฺตานิ. สุทฺธสงฺขารมูลจกฺกวาโร ปเนตฺถ น คหิโตติ เอวํ ปณฺณตฺติวารสฺส อุทฺเทสวาโร เวทิตพฺโพ.