ตตฺถ เย เกจิ กุสลา ธมฺมาติ กุสเลสุ "กุสลา นุ โข, น กุสลา นุ โข"ติ สนฺเทหาภาวโต อิมสฺมึ ปเท สนฺนิฏฺฐานตฺโถ เวทิตพฺโพ. สพฺเพ เต กุสลมูลาติ "สพฺเพ เต กุสลา ธมฺมา กุสลมูลา นุ โข, นนุ โข"ติ เอวํ วิมติวเสน ปุจฺฉิตตฺตา อิมสฺมึ ปเท สํสยตฺโถ เวทิตพฺโพ. โส จ โข เวเนยฺยานํ สํสยฏฺฐาเน สํสยทีปนตฺถํ วุตฺโต, ตถาคตสฺส ปน สํสโย นาม นตฺถิ. อิโต ปเรสุปิ ปุจฺฉาปเทสุ เอเสว นโย.

ยถา จ กุสลปทํ นิสฺสาย อิเม จตฺตาโร นยา, เอเกกสฺมึ นเย ติณฺณํ ติณฺณํ ยมกานํ วเสน ทฺวาทส ยมกานิ, เอเกกสฺมึ ยมเก ทฺวินฺนํ ทฺวินฺนํ ปุจฺฉานํ วเสน จตุวีสติ ปุจฺฉา, เอเกกาย ปุจฺฉาย ทฺวินฺนํ ทฺวินฺนํ อตฺถานํ วเสน อฏฺฐจตฺตาฬีส อตฺถา จ โหนฺติ, อกุสลปทํ นิสฺสายปิ ตเถว, อพฺยากตปทํ นิสฺสายปิ ตเถว, ตีณิปิ ปทานิ เอกโต กตฺวา นิทฺทิฏฺฐํ นามปทํ นิสฺสายปิ ตเถวาติ กุสลตฺติกมาติกาย จตูสุ ปเทสุ สพฺเพสุปิ ๑- โสฬสนยา อฏฺฐจตฺตาฬีสยมกานิ ฉนฺนวุติปุจฺฉา เทฺวนวุติสตอตฺถา จ อุทฺเทสวเสน วุตฺตาติ เวทิตพฺพา. เอตฺตาวตา มูลวาโร นาม ปฐมํ อุทฺทิฏฺโฐ โหติ.

ตโต ปรํ เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลเหตูติอาทโย ตสฺเสว มูลวารสฺส เววจนวเสน นว วารา อุทฺทิฏฺฐา. อิติ มูลวาโร เหตุวาโร นิทานวาโร สมฺภววาโร ปภววาโร สมุฏฺฐานวาโร อาหารวาโร อาลมฺพณวาโร ๒- ปจฺจยวาโร สมุทยวาโรติ สพฺเพปิ ทส วารา โหนฺติ. ตตฺถ มูลวาเร อาคตปริจฺเฉเทเนว เสเสสุปิ นยาทโย เวทิตพฺพาติ สพฺเพสุปิ ทสสุ วาเรสุ สฏฺฐิสตนยา อสีตฺยาธิกานิ จตฺตาริ ยมกสตานิ สฏฺฐยาธิกานิ นวปุจฺฉาสตานิ วีสาธิกานิ เอกูนวีสติ อตฺถสตานิ จ อุทฺทิฏฺฐานีติ เวทิตพฺพานิ. เอวํ ตาว อุทฺเทสวาเร นยยมกปุจฺฉา- อตฺถวารปฺปเภทวเสน ปาลิววตฺถานเมตํ เวทิตพฺพํ.

มูลํ เหตุ นิทานญฺจาติ คาถา ทสนฺนมฺปิ วารานํ อุทฺทานคาถา นาม. ตตฺถ มูลาทีนิ สพฺพานิปิ การณเววจนาเนว. การณญฺหิ ปติฏฺฐานฏฺเฐน มูลํ, อตฺตโน ผลนิปฺผาทนตฺถํ หิโนติ ปวตฺตตีติ เหตุ, หนฺท นํ คณฺหถาติ ทสฺเสนฺตํ วิย อตฺตโน ผลํ นิเทตีติ นิทานํ, เอตสฺมา ผลํ สมฺภวตีติ ๓- สมฺภโว, ผลํ ๔-