ปฏิฆานุสยสฺส ปน "ทุกฺขาย เวทนายา"ติ วจนโต เทฺว โทมนสฺสเวทนา กายวิญฺญาณสมฺปยุตฺตา ทุกฺขเวทนาติ ติสฺโส เวทนา อนุสยนฏฺฐานํ. โส ปเนส โทมนสฺสเวทนาย ๑- สหชาตวเสน อารมฺมณวเสน จาติ ทฺวีหากาเรหิ อนุเสติ, อวเสสทุกฺขเวทนาย ปน อารมฺมณวเสน อนุเสติ. ตาสุ เวทนาสุ อนุสยมาโน เจส ตาหิ สมฺปยุตฺเตสุ สญฺญากฺขนฺธาทีสุปิ อนุเสติเยว. ยาย หิ เวทนาย เอส สหชาโต, ตํสมฺปยุตฺเตหิ สญฺญาทีหิปิ สหชาโตว. ยา จ เวทนา อารมฺมณํ กโรติ, ตาหิ สมฺปยุตฺเต สญฺญาทโยปิ กโรติเยว. เอวํ สนฺเตปิ ปน ยสฺมา ทุกฺขเวทนาว อสาตทุกฺขเวทยิตตฺตา นิรสฺสาทฏฺเฐน ปฏิฆานุสยสฺส อุปฺปตฺติยา เสสสมฺปยุตฺตธมฺเมสุ อธิกา, ตสฺมา "ทุกฺขเวทนาย เอตฺถ ปฏิฆานุสโย อนุเสตี"ติ วุตฺตํ. โอฬาริกวเสน หิ โพธเวเนยฺเย สุขํ โพเธตุนฺติ.
นนุ เจส อารมฺมณวเสน อนุสยมาโน น เกวลํ ทุกฺขเวทนาย เจว ตํสมฺปยุตฺตธมฺเมสุ จ อนุเสติ, อนิฏฺเฐสุ ปน รูปาทีสุปิ อนุเสติเยว. วุตฺตมฺปิ