ทิฏฺฐานุสยวิจิกิจฺฉานุสยา ปน เกวลํ โลกุตฺตรธมฺเมเสฺวว นานุเสนฺติ, เตภูมิเกสุ ปน สพฺเพสุปิ อนุเสนฺติเยว. เตน วุตฺตํ "สพฺพสกฺกายปริยาปนฺเนสุ ธมฺเมสุ เอตฺถ ทิฏฺฐานุสโย อนุเสติ, เอตฺถ วิจิกิจฺฉานุสโย อนุเสตี"ติ. ตตฺถ สพฺพสกฺกายปริยาปนฺเนสูติ สํสารวฏฺฏนิสฺสิตฏฺเฐน สกฺกายปริยาปนฺเนสุ สพฺพธมฺเมสูติ อตฺโถ. ตตฺถ ปเนเต ปญฺจสุ จิตฺตุปฺปาเทสุ สหชาตานุสยวเสน อนุเสนฺติ, เต วา ปน ปญฺจ จิตฺตุปฺปาเท อญฺเญ วา เตภูมิกธมฺเม อารพฺภ ปวตฺติกาเล อารมฺมณานุสยวเสน อนุเสนฺตีติ. เอวํ ทิฏฺฐานุสยวิจิกิจฺฉานุสยานํ อนุสยนฏฺฐานํ เวทิตพฺพํ.

ภวราคานุสโย ปน กิญฺจาปิ ทิฏฺฐิวิปฺปยุตฺเตสุ จตูสุ จิตฺเตสุ อุปฺปชฺชนโต สหชาตานุสยวเสน "กามธาตุยา ทฺวีสุ เวทนาสุ อนุเสตี"ติ วตฺตพฺโพ ภเวยฺย, กามธาตุยํ ปเนส ทฺวีหิ เวทนาหิ สทฺธึ อุปฺปชฺชมาโนปิ รูปารูปาวจรธมฺมเมว ปฏิลภติ, กามธาตุยา ปริยาปนฺนํ เอกธมฺมมฺปิ อารมฺมณํ น กโรติ. ตสฺมา

อวิชฺชานุสโย ปน สพฺเพสุปิ เตภูมิกธมฺเมสุ อนุเสติ, เตน วุตฺตํ "สพฺพสกฺกายปริยาปนฺเนสุ ธมฺเมสุ เอตฺถ อวิชฺชานุสโย อนุเสตี"ติ. ตสฺส ทฺวาทสสุ จิตฺตุปฺปาเทสุ สหชาตานุสยตา เวทิตพฺพา. อารมฺมณกรณวเสน ปน น กิญฺจิ เตภูมิกธมฺมํ อารพฺภ นปฺปวตฺตตีติ. เอวํ อวิชฺชานุสยสฺส อนุสยนฏฺฐานํ เวทิตพฺพํ. อยํ ตาว ปริจฺเฉทวารปริจฺฉินฺนุทฺเทสวารอุปฺปตฺติฏฺฐานวาเรสุ วินิจฺฉยกถา.