Sotāyatanamūlakesu yaṃ labbhati, taṃ purimehi sadisavissajjanamevāti ekampi pāliṃ nāruḷhaṃ. Ghānāyatanamūlakesu rūpāyatanena saddhiṃ ekaṃ manāyatanadhammāyatanehi saddhiṃ dveti tīṇi yamakāni pāliṃ āruḷhāni, sesāni ghānāyatanayamakena saddhiṃ sadisavissajjanattā nāruḷhāni. Tathā jivhāyatanakāyāyatanamūlakāni rūpāyatanamūlakesu manāyatana- dhammāyatanehi saddhiṃ dveyeva vissajjitāni. Gandharasaphoṭṭhabbehi pana saddhiṃ tīṇi rūpāyatanamanāyatanehi saddhiṃ sadisavissajjanāni. Yatheva heṭṭhā "sarūpakānaṃ acittakānan"tiādi vuttaṃ, tathā idhāpi "sarūpakānaṃ agandhakānaṃ arasakānaṃ aphoṭṭhabbakānan"ti yojanā veditabbā. Gandhādīni cettha āyatanabhūtāneva adhippetāni, tasmā "sarūpakānaṃ sagandhāyatanānan"ti āyatanavasenettha attho daṭṭhabbo.

Saddāyatanamūlakāni atthābhāvato pāliṃ nāruḷhāneva. Gandharasaphoṭṭhabba- mūlakāni cattāri tīṇi dve ca heṭṭhimehi saddhiṃ sadisavissajjanattā pāliṃ nāruḷhāni. Manāyatanamūlakaṃ vissajjitamevāti evametāni paccuppannakāle puggalavārassa anulomanaye katipayayamakavissajjaneneva chasaṭṭhiyamakāni vissajjitāni nāma hontīti veditabbāni. Yathā ca puggalavāre, evaṃ okāsavārepi puggalokāsavārepi chasaṭṭhīti paccuppannakāle tīsu vāresu anulomanaye aṭṭhanavutisatayamakāni honti. Yathā ca anulomanaye, evaṃ paṭilomanayepīti sabbānipi paccuppannakāle channavutādhikāni tīṇi yamakasatāni honti. Tesu dvenavutādhikāni satta pucchāsatāni caturāsītyādhikāni ca paṇṇarasa atthasatāni hontīti veditabbāni. Evaṃ sesesupi pañcasu kālabhedesūti sabbānipi chasattatādhikāni tevīsatiyamakasatāni, tato diguṇā pucchā, tato diguṇā atthāti

Nirodhavārauppādanirodhavāresupi eseva nayoti sabbasmimpi pavattivāre aṭṭhavīsāni ekasattatiyamakasatāni, tato diguṇā pucchā, tato diguṇā atthā veditabbā. Pāli pana manāyatanaṃ dhammāyatanañca ekasadisaṃ, nānaṃ natthi. Upari pana "vāre saṅkhepo hotī"tiādīni vatvā tattha tattha saṅkhittā. Tasmā yaṃ tattha tattha saṅkhittaṃ, taṃ sabbaṃ asammuyhantehi sallakkhetabbaṃ.