[19] Pavattivāre panettha paccuppannakāle puggalavārassa anulomanaye "yassa kāyasaṅkhāro uppajjati tassa vacīsaṅkhāro uppajjatī"ti kāyasaṅkhāramūlakāni dve, vacīsaṅkhāramūlakaṃ ekanti tīṇeva yamakāni labbhanti, tāni gahitāneva. Tassa paṭilomanayepi okāsavārādīsupi eseva nayo. Evamettha sabbavāresu tiṇṇaṃ tiṇṇaṃ yamakānaṃ vasena yamakagaṇanā veditabbā.

Atthavinicchaye panettha idaṃ lakkhaṇaṃ:- imasmiñhi saṅkhārayamake "assāsa- passāsānaṃ uppādakkhaṇe vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇe"tiādivacanato paccuppannādi- kālabhedo pavattivasenāpi gahetabbo, na cutipaṭisandhivaseneva. "dutiyajjhāne tatiyajjhāne tattha kāyasaṅkhāro uppajjatī"tiādivacanato catutthajjhānampi okāsavasena gahitanti veditabbaṃ. Evamettha yaṃ yaṃ labbhati, tassa tassa vasena atthavinicchayo veditabbo.

Tatridaṃ nayamukhaṃ:- vinā vitakkavicārehīti dutiyatatiyavasena vuttaṃ. Tesanti tesaṃ dutiyatatiyajjhānasamaṅgīnaṃ. Kāmāvacarānanti kāmāvacare uppannasattānaṃ. Rūpāvacaradevānaṃ pana assāsapassāsā natthi, arūpāvacarānampi rūpameva natthi. Vinā assāsapassāsehīti rūpārūpabhavesu nibbattasattānaṃ vitakkavicāruppattiṃ sandhāya vuttaṃ.

เล่มที่ ๓๘ ยมก ภาค ๑๔๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “สังขาร ๓”