[52] Aññamaññayamake "ye keci kusalā"ti apucchitvā ye keci kusalamūlena ekamūlāti pucchā katā, kasmā? imināpi byañjanena tassevatthassa sambhavato. Kusalamūlānīti idaṃ purimassa visesanaṃ. "mūlāni yāni ekato uppajjantī"ti hi vuttaṃ, tāni pana kusalamūlānipi honti akusalābyākatamūlānipi, idha kusalamūlānīti visesanadassanatthaṃ idaṃ vuttaṃ. Aññamaññamūlāni cāti aññamaññaṃ hetupaccayena paccayā hontīti attho. Tasseva paṭilomapucchāya "sabbe te dhammā kusalamūlena ekamūlā"ti avatvā sabbe te dhammā kusalāti vuttaṃ, kasmā? atthavisesābhāvato. Kusalamūlena ekamūlāti hi pucchāya katāya "mūlāni yāni ekato uppajjantī"ti heṭṭhā vuttanayeneva vissajjanaṃ kātabbaṃ bhaveyya, evañhi sati atthavisesābhāvo hoti. Tasmā tathā akatvā evaṃ pucchā katā. Iminā upāyena mūlamūlanayādīsupi aññamaññamūlayamake pucchāviseso veditabbo.

[53-55] Mūlamūlanaye sabbe te kusalamūlamūlāti sabbe te kusalamūlasaṅkhātā mūlāti pucchati. Ekamūlamūlāti samānaṭṭhena ekameva mūlamūlaṃ etesanti ekamūlamūlā. Aññamaññamūlamūlāti aññamaññassa mūlaṃ aññamaññamūlaṃ, aññamaññamūlaṃ hetupaccayaṭṭhena mūlaṃ etesanti aññamaññamūlamūlā.

[56] Mūlakanaye kusalamūlakāti hetupaccayaṭṭhena kusalaṃ mūlaṃ etesanti kusalamūlakā.

เล่มที่ ๓๘ ยมก ภาค ๑๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “กุศลธรรมนิทเทส”